نوشته‌ها

نشست خبری «چالش‌های صنعت فولاد در دولت آینده»

 نشست خبری «چالش‌های صنعت فولاد در دولت آینده» روز سه‌شنبه 15 تیر 1400 از ساعت 10 صبح، با حضور آقایان بهراد منتظری، مدیرعامل شرکت آهن‌آنلاین، بهنام کیامرزی، رئیس هیئت مدیره آهن‌آنلاین و 20 تن از خبرنگاران رسانه‌های دنیای اقتصاد، صدای بورس، صنایع، معدن نیوز، تسنیم، بازار و خبرآنلاین به صورت زنده در باغ کتاب تهران برگزار شد. در این گفتگوی خبری، مدیریت مجموعه آهن‌آنلاین نظرات خود را در رابطه با آینده بازار فولاد در دولت جدید، فاکتورهای موثر در آن، انتظارات خود از دولت و چشم‌انداز شرکت آهن‌‌آنلاین در آینده نزدیک صحبت کردند.

آینده صنایع فولادی با روی کار آمدن دولت جدید

منتظری در این نشست اشاره کرد که با توجه به مسئله 10 میلیون تن صادرات فولاد و سرانه مصرف جهانی کمتر از 50 درصد در ایران، فاکتورهایی مانند مشکلات ارزآوری و نحوه عمل به پروژه‌های وعده داده شده توسط دولت، می‌توانند بر روند کسب‌وکارهای داخلی صنعت فولاد تاثیر بگذارند. طبق گفته بهراد منتظری: «اگر دولت بتواند مشکل ارز را حل بکند، صادرات کم شد و مصرف داخلی بیشتر شود، این مسئله برای کسب‌وکارهای داخلی فولاد تاثیر مثبت دارد. سازمان‌های برنامه و بودجه، صمت، بانک مرکزی و حتی سیاست خارجه در تحقق این امر، موثر هستند.»
وی همچنین در مقابل این سوال که در سال پیش‌رو آیا قیمت فولاد و محصولات آن افزایش می‌یابد یا خیر، چنین پاسخ داد که این مسئله به سه پارامتر برمی‌گردد: صادرات، نرخ ارز و تولید داخل؛ با توجه به این که مشکل تولید داخلی وجود ندارد و با فرض صادرات ثابت، اگر نرخ ارز تغییری نکند، انتظاری برای افزایش قیمت فولاد نیست.

انتظارات آهن‌‌آنلاین از دولت جدید در مقابل چالش‌ها

در پاسخ به بحث درخواست و انتظار مجموعه‌ای مانند آهن‌آنلاین از دولت در برابر چالش‌های صنعت فولاد، آقای بهنام کیامرزی (رئیس هیئت مدیره آهن‌‌آنلاین) اذعان داشت که از دولت و رئیس جمهوری جدید انتظاری ندارد! او خاطرنشان کرد که مجموعه آهن‌آنلاین بر پایه این نگاه استوار است که با وجود مشکلات، این سازمان چه مشکلی را می‌تواند به چه روشی اصلاح کند. نکته دیگری که اشاره شد، این بود که دولت بهتر است به اصلاح زیرساخت‌ها که مسئله مهم و زمان‌بری است، بپردازد و همچنین معضل دخالت بیش از حد دولت ایران در اقتصاد نسبت به سایر کشورها هم مطرح گردید.
وی در ارتباط با درخواست از رئیس جمهوری منتخب، تصریح کرد که دولت جدید بهتر است پوپولیستی رفتار نکنند، چرا که این گونه عملکردها با ایجاد موانع بر سر راه توسعه، پیشبرد فعالیت‌های زیرساختی را به تعویق می‌اندازد و به اقتصاد و تولید آسیب می‌زند.

از دست دادن بازار در صنعت فولاد

به گفته بهراد منتظری در بحث اقتصاد، مسئله‌ای تحت عنوان از دست دادن بازار برای یک فعال اقتصادی اجایل، وجود ندارد. در برابر پرسش بازاری مانند  قطر و عراق، این میزان عرضه و تقاضا است که تعیین‌کننده است. وی همچنین مجددا تاکید کرد که در بازار امروز که بازار سرعت است، تنها سیستم سریع و چابک زنده می‌ماند و در این مورد، اضافه شدن بخش انبار آهن‌آنلاین با توجه به نیازی که در چند سال اخیر در بازار به وجود آمده را مثال زد.

برنامه‌های توسعه‌ای آهن‌آنلاین

بهراد منتظری، در نشست خبری که به شکل آنلاین نیز پخش می‌شد، بیان کرد: در بازار امروز، سرعت یکی از فاکتورهای اصلی فعالیت‌های تجاری است، آهن‌آنلاین علاوه بر سرعت در فناوری نیز پیشتاز است، این شرکت علاوه بر فعالیت‌های کنونی، ارائه خدمات به تامین‌کننده را نیز در دستور کار قرار داده‌ است.
او افزود: تامین مالی و شفافیت از جمله مهم‌ترین مزیت‌های بورسی شدن است، پس عرضه آهن‌آنلاین در بورس، از جمله برنامه‌های چشم‌اندازی این شرکت است.
همچنین اظهار کرد که گسترش انبار آهن‌آنلاین از جمله برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت است. با این طرح توسعه‌ای، آهن‌آنلاین در بخش فروش به واردکنندگان بزرگ کمک می‌کند و به نحوی مسئولیت فروش محصولات را خود به عهده می‌گیرد.
آقای کیامرزی ضمن بیان این مسئله که خدماتی که شرکت آهن‌آنلاین ارائه می‌دهد مثل انباری منظم، آنلاین، کنترل کیفیت کالاها و رصد جزئیات کالایی قوی است، افزود: ایجاد پایگاهی برای فروش محصولات در دستور کار مجموعه ما وجود دارد.

 

منبع: آهن آنلاین

/ پایان نوشتار

بازی سیاسی در بازار ارز | قیمت دلار پس از اولین نطق رئیسی

 قیمت دلار در بامداد امروز تحت تاثیر سخنان رئیس دولت جدید درباره برجام بود. با وجود گمانه های مختلف بازار ارز نوسان جدی تجربه نکرد با عین حال کشاکش سیاسی در بازار ارز امروز نیز ادامه داشت.

برخی معامله گران باور دارند، احیای برجام با مشکلات زیادی رو به رو خواهد بود. آن ها از طریق برجسته کردن همین باور، سعی دارند خریداران بیشتری را به بازار روانه کنند. این گروه از معامله گران دیروز پیرامون صحبت های رییسی در کنفرانس خبری، جوسازی زیادی کردند، ولی بازار به این جوسازی ها حداقل تا ساعت ۱۰ شب توجه زیادی نشان نداد. به گفته فعالان، بازیگران بزرگ تنها در صورتی در موقعیت خرید قرار خواهند گرفت که اسکناس آمریکایی بالای محدوده ۲۴ هزار و ۲۰۰ تومان تثبیت شود.

 

بازارساز مقابل نوسان گیران

برخی فعالان باور دارند، ‌پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، حجم تقاضا در بازار ارز بیشتر شده است. از نگاه آن ها، ‌ تنها عرضه بازارساز در برابر این حجم از تقاضا ایستاده است و اجازه رشد معنادار را به قیمت دلار نمی دهد. دیروز صرافی های بانکی با فاصله کمی از قیمت بازار آزاد، ‌ اقدام به عرضه ارز می کردند. هر چقدر فاصله بین صرافی های بانکی و بازار آزاد کمتر باشد، ‌ انگیزه صرافی ها برای فروش ارز بیشتر می شود و تقاضای کاذب کمتری نیز روانه بازار خواهد شد.

گفته می شود، در حالی که برخی معامله گران سعی داشتند، پیرامون صحبت های رییسی جوسازی کنند، عده دیگری اعتقاد داشتند، صحبت متقاوتی توسط رییس جمهور جدید مطرح نشده است که سیگنال نوسانی به بازار بدهد. پیشتر نیز بارها مقامات کشوری اشاره کرده بودند که بر روی توانایی موشکی و بحث های منطقه ای، وارد گفتگو نخواهد شد. برخی معامله گران نیز باور دارند با یکدست شدن فضای نظام حکمرانی، توانایی کشور در مذاکرات هسته ای بالاتر خواهد رفت.

در شرایط کنونی تضاد فکری در بازار زیاد است و معامله گران ترجیح می دهند که بیشتر به روند قیمت ها دقت کنند. از این زاویه دید می توان گفت که امروز مرز ۶ هزار و ۶۰۰ تومان در بازار درهم برای معامله گران اهمیت دارد و در بازار داخلی، نگاه بازیگران به محدوده ۲۴ هزار و ۲۰۰ تومانی است.

منبع:  اقتصادنیوز

/ پایان نوشتار

دو راهی سرنوشت دولت آینده

پس از برگزاری انتخابات، رئیس‌جمهور منتخب برای ۴ سال آینده معرفی شد. کارشناسان معتقدند بر روی میز رئیس‌جمهور منتخب، لیستی از فرصت‌ها و تهدیدها وجود دارد. در لیست فرصت‌ها «لغو تحریم‌ها برای از بین بردن ریسک خارجی»، «امکان واکسیناسیون برای مهار کرونا» و «همسویی نهادهای حاکمیت برای اتخاذ تصمیمات سخت» به چشم می‌خورد. در مقابل، تهدیدهای روی میز رئیس‌جمهوری نیز شامل «وضعیت نامناسب شاخص‌های اقتصاد کلان»، «بسته شدن پنجره جمعیتی»، «کم‌شدن درآمد خانوار»، «تامین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی ورشکسته»، «اتمام دوران وفور درآمدهای نفتی» و «چالش‌های محیط‌ زیستی» است. حال رئیس‌جمهور منتخب، در یک دوراهی سرنوشت‌ساز قرار دارد که می‌تواند با بهره‌گیری از فرصت‌های موجود، بر تهدیدها فائق آید یا اینکه بدون بهره‌گیری از فرصت‌ها در دام روزمرگی بیفتد تا دوباره بستری برای بزرگ شدن تهدیدهای اقتصاد ایجاد شود. از نگاه کارشناسان، دو سال نخست دولت آینده زمان طلایی استفاده از فرصت‌ها، برای پشت‌سر گذاشتن تهدیدها است. همچنین فعالان بخش خصوصی از دولت آینده انتظار دارند که تهدید «مداخلات دولت» را بردارد تا فرصت «بهبود فضای کسب‌و‌کار» ایجاد شود.

روز گذشته، نتیجه انتخابات مشخص شد و سیدابراهیم رئیسی، به عنوان رئیس‌جمهور منتخب معرفی شد. از نگاه کارشناسان، با توجه به شرایط کنونی، فرصت‌ها و تهدیدهایی در این چهار سال پیش روی دولت آینده وجود دارد. فرصت‌هایی که در این زمینه وجود دارد شامل « احتمال لغو تحریم‌ها برای از بین بردن ریسک خارجی»، «واکسیناسیون برای مهار کرونا» و «همسویی همه نهادهای حاکمیت برای اخذ تصمیمات سخت» است. اما معضلاتی نیز رئیس‌جمهور آینده را با مشکل مواجه می‌کند.«وضعیت نامناسب شاخص‌های اقتصاد کلان»، «بسته شدن پنجره جمعیتی»، «کم شدن درآمد خانوار و بحران اجتماعی »، «تامین‌اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی پرمشکل»، «کاهش درآمدهای نفتی»، «منفی‌شدن رشد سرمایه» و در آخر «چالش‌های محیط‌زیستی» همگی از تهدیدهای دولت آینده محسوب می‌شوند. این تصمیم دولت آینده خواهد بود که از فرصت‌های پیش روی خود استفاده کند. اگر دولت آینده از فرصت‌های پیش روی خود استفاده نکند دیر یا زود تهدیدهای اقتصادی، کشور را با مشکل مواجه خواهد کرد. به گفته کارشناسان دو سال اول بهترین فرصت برای استفاده از فرصت‌ها و ایجاد اصلاحات ساختاری در اقتصاد، برای کنار زدن تهدیدها است.

دو سال طلایی برای استفاده از فرصت‌ها

انتخابات ریاست‌جمهوری به سرانجام رسید و رئیس‌جمهور منتخب چهار سال سکان اجرایی کشور را بر عهده خواهد داشت. درچهار سال آینده با تعیین تکلیف مذاکرات خارجی در وین و واکسیناسیون کرونا دو تهدید برونزای اقتصاد حل خواهد شد. همچنین همسویی نهادهای حاکمیتی در ۴ سال آینده امکان اخذ تصمیمات سخت برای اصلاحات ساختاری را فراهم می‌کند. اما در مقابل موضوعاتی نیز آینده کشور را با تهدید مواجه خواهد کرد. تهدیدهایی شامل شاخص‌های اقتصادی ضعیف، بسته شدن پنجره جمعیتی، کاهش درآمد خانوار و بحران‌های اجتماعی، صندوق‌های‌ بازنشستگی ورشکسته، کاهش سرمایه و چالش‌های محیط‌زیستی همگی لزوم اصلاحات ساختاری در اقتصاد را یادآوری می‌کنند.

به گفته کارشناسان اقتصادی دو سال اول فرصت طلایی دولت آینده برای اخذ تصمیمات مهم برای جراحی اقتصاد خواهد بود.

مذاکرات وین و تعیین تکلیف توافق هسته‌ای

به احتمال زیاد تا پایان دولت دوازدهم توافق هسته‌ای صورت خواهد گرفت. به گفته ظریف با توجه به روند فعلی مذاکرات «وین» برای احیای برجام، احتمالا تا قبل از پایان کار دولت «حسن روحانی»، توافق حاصل خواهد شد.

امضای توافق برجام فرصت مناسبی را از نظر درآمدی برای دولت آینده فراهم خواهد کرد. ورود دلارهای نفتی به بودجه‌های عمومی کشور می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از مشکل کسری بودجه دولت را حل کند.

در مقابل با آزاد شدن مبادلات ایران با دیگر کشورها امکان تجارت بخش خصوصی با دیگر کشورهای جهان فراهم خواهد شد. البته اگر مشکل FATF نیز حل شود مبادلات پولی به‌مراتب با تسهیل بیشتری انجام خواهد شد. به هر روی رفع ریسک خارجی به خصوص در دو موضوع برجام و FATF امکان تنفس را برای فعالان اقتصادی در داخل فراهم خواهد کرد.

واکسیناسیون کرونا

شرایط امروز نشان می‌دهد که تا پایان سال‌جاری واکسیناسیون سراسری انجام خواهد گرفت و تا سال آینده شرایط به دوران قبل از کرونا نزدیک می‌شود. تجربه سایر کشورها نشان می‌دهد تسریع در واکسیناسیون موجب افزایش رشد اقتصادی در کشورها می‌شود. در شرایط امروز ایران نیز اگر واکسیناسیون کرونا با سرعت بیشتری انجام شود، شرایط عرضه در اقتصاد بهبود خواهد یافت. این امر می‌تواند یکی از موتورهای محرک رشد اقتصادی در سال جاری باشد و رونق کوتاه‌مدتی را در اقتصاد ایجاد کند.

همسویی نهادهای سیاسی

همسویی رئیس‌جمهور با بقیه نهادهای حاکمیت را می‌توان یکی از فرصت‌های پیش‌روی کشور دانست. همسویی تمام نهادهای کشور با یکدیگر موجب کاهش تنش میان اجزای اجرایی کشور و از همین مسیر سبب کاهش اصطکاک و ریسک سیاسی خواهد شد. این شرایط فرصت مناسبی را برای اخذ تصمیمات سخت برای سیاست ورزان و مجریان فراهم خواهد کرد. حل ابرچالش‌های کشور به وفاق سیاسی نیازمند است و شرایط امروز ایران این فرصت را برای سیاسیون فراهم کرده است. تجربه‌ سایر کشورها از جمله بنگلادش و ویتنام نیز نشان می‌دهد اگر اجماع سیاسی میان تمام احزاب و نهادهای حاکمیتی کشور وجود داشته باشد، اصلاحات ساختاری به مراتب آسان‌تر خواهد بود و نتیجه بهتری در برخواهد داشت.

بزرگ شدن تهدیدها

در مقابل فرصت‌هایی که عنوان شد، تهدیدهایی نیز در چهار سال آینده وجود دارند. یکی از این تهدیدها شاخص‌های اقتصادی ضعیف در دهه گذشته و امکان ادامه این روند در چهار سال آینده است. متوسط رشد اقتصادی در دهه ۹۰ حدودا صفر بوده است. همچنین متوسط تورم در کل دهه ۹۰ حدود ۲۵ درصد بوده که نسبت به دهه‌های قبل از آن بی‌سابقه است. همه اینها نشان می‌دهد اگر اصلاحات ساختاری پولی و مالی در کنار اصلاحات نهادی به موقع انجام نشود، روند ضعیف شاخص‌های اقتصاد کلان در سده جدید نیز ادامه خواهد یافت.

بسته شدن پنجره جمعیتی

در کنار عملکرد ضعیف اقتصاد کلان، جمعیت کشور نیز درحال پیر شدن است. به‌زودی پنجره جمعیتی ایران بسته می‌شود و فرصت لازم برای جهش اقتصادی از بین می‌رود. تجربه سایر کشورها از جمله چین، کره‌جنوبی و ژاپن نشان می‌دهد این کشورها از فرصت جمعیت جوان خود برای افزایش رشد اقتصادی استفاده کرده‌اند. اگر دولتمردان نتوانند در چند سال آینده اصلاحاتی اساسی انجام دهند، فرصت طلایی به‌وجود آمده در زمینه ترکیب جمعیتی از دست خواهد رفت.

کاهش درآمدهای خانوار

درآمد خانوارهای ایرانی درحال کاهش است و کفاف هزینه‌های زندگی را نمی‌دهد. اگرچه براساس آخرین آمار اعلام‌شده نرخ بیکاری زیر ۱۰ درصد است اما با توجه به نرخ مشارکت پایین اقتصادی، رقم نرخ بیکاری نمی‌تواند رضایت‌بخش باشد. براساس آخرین گزارش‌ها نرخ مشارکت در ایران حدود ۴۰درصد است که نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و درحال توسعه رقم کمتری محسوب می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد جمعیت شاغلان ١٥ساله و بیشتر در سال ١٣٩٩، برابر با ٢٣میلیون و ٢٦٣ هزار نفر بوده که نسبت به سال قبل بیش از یک‌میلیون نفر کاهش یافته است. این موضوع زنگ خطر را برای سیاستگذاران اقتصادی به‌صدا درآورده است. البته به گفته کارشناسان اقتصادی، بخشی از جمعیت ایران با وجود داشتن شغل نمی‌توانند به اندازه هزینه‌های زندگی خود درآمد داشته باشند.  همه اینها در کنار یکدیگر موجب شده کشور به بحران‌های اجتماعی نیز دچار شود. به هر روی ترکیب شغلی و درآمد سرانه کشور یکی از چالش‌های اساسی در چند سال آینده بوده و رشد اقتصادی را با مشکل مواجه خواهد کرد.

نگرانی درباره وضعیت تامین‌اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی

یکی از راه‌هایی که امکان کمک به اقشار ضعیف جامعه را فراهم می‌کند استفاده از سیستم تامین‌اجتماعی است.

تامین‌اجتماعی در حال‌حاضر نمی‌تواند به وظایف خود در پوشش اقشار کم‌درآمد جامعه به‌درستی عمل کند. همچنین صندوق‌های بازنشستگی نیز که بار هزینه‌ای زیادی را به دوش دولت‌ها گذاشته‌اند در معرض ورشکستگی قرار دارند. در سال‌های اخیر کسری تراز در اغلب صندوق‌های بازنشستگی به کسری بودجه دولت سرریز شده است. این کسری بودجه نیز عمدتا موجب کسری تراز در سیستم بانکی و افزایش پایه پولی در کشور شده است.  افزایش پایه پولی نیز در سال‌های اخیر پیشران تورم بوده است.

خداحافظ نفت

در دهه پیش‌‌رو چشم‌اندازی برای وفور درآمدهای نفتی وجود ندارد و دولت باید به‌دنبال منابع درآمدی جدیدی برای پوشش هزینه‌های خود باشد. یکی از راه‌های افزایش پایه‌های مالیاتی استفاده از سیستم مالیات بر درآمد یا PIT است که در اکثر کشورهای دنیا استفاده می‌شود. اگر منابع درآمدی جدیدی از طریق افزایش پایه‌های مالیاتی در بودجه تعبیه نشود دولت‌ها دیر یا زود مجبور به استفاده از پایه‌‌ پولی برای جبران کسری درآمدهای خود خواهند شد. علاوه بر اینها درآمدهای سرشار نفتی در سال‌های گذشته امکان پول‌پاشی و تثبیت نرخ ارز را برای دولت‌های مختلف فراهم کرده بود ‌اما این امکان از دولت‌های آینده سلب شده است. به گفته کارشناسان اقتصادی دولت آینده حداکثر تا دو سال می‌تواند از طریق فروش نفت و ارزپاشی، نرخ ارز را تثبیت کند، بعد از حداکثر دو سال، کشور مانند سال‌های ۹۰ و ۹۶ با جهش قیمتی دلار و تورم‌های بالا دست و پنجه نرم خواهد کرد. این امر لزوم انجام اصلاحات ساختاری در بودجه را گوشزد می‌کند.

منفی‌شدن رشد سرمایه

منفی شدن رشد سرمایه در ایران یکی از موضوعاتی است که رشد اقتصادی در آینده را با تهدید مواجه خواهد کرد. در دو سال گذشته رشد سرمایه‌گذاری کمتر از استهلاک سرمایه بوده است. این امر بدان معناست که حجم سرمایه در اقتصاد درحال کاهش است. کاهش حجم سرمایه در اقتصاد پتانسیل رشد اقتصادی در بلندمدت را کاهش داده زیرا در اقتصادهای توسعه‌نیافته‌ای مانند ایران، رشد سرمایه یکی از ملزومات رشد اقتصادی است. همه اینها نشان می‌دهد دولت آینده باید برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و افزایش سرمایه‌گذاری داخلی فکر اساسی کند.

چالش‌های محیط‌زیستی

چالش‌های محیط‌زیستی نیز از تهدیدهای سرزمینی ایران محسوب می‌شود. یکی از مشکلات جدی در این زمینه بحث کمبود منابع آب‌های زیرزمینی در ایران است؛ نشریه نیچر که یکی از نشریه‌های معتبر علمی است به این موضوع ورود کرده. به گفته این نشریه علمی، براساس میانگین سطح آب زیرزمینی تخمین زده شده در مقیاس حوضه، طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۵ حدود ۷۴ کیلومتر مکعب آب‌های زیرزمینی ایران تحلیل و از دست رفته است. این مقدار۶/ ۱ برابر حجم‌ آب دریاچه ارومیه در پر آب‌ترین حالت (۴۶ کیلومتر‌مکعب در سال ۱۹۹۶) بوده که بزرگ‌ترین دریاچه در خاورمیانه و ششمین دریاچه آب‌شور روی زمین است. کمبود منابع آبی یکی از تهدیدهای جدی ایران در سده ۱۵ هجری شمسی بوده و آینده اقتصادی کشور را با مشکل مواجه خواهد کرد.

منبع: دنیای اقتصاد

/ پایان نوشتار

چرا کاندیداها برنامه زیرساختی برای اقتصاد ندارند؟

یک کارشناس اقتصادی درباره این‌که برخی طرح‌ها و برنامه‌های کاندیداها به معنای پول‌پاشی در دولت آینده است، گفت: این یک رقابت منفی است که متاسفانه باب شده است که کاندیداها عمدتا صحبت از افزایش بدون منطق یارانه‌ها می‌کنند؛ به طوری که یک نفر شروع کرده و بقیه نیز برای این‌که عقب نمانند، تبعیت کرده و این مسیر را دنبال می‌کنند.

عبدالحمید انصاری درباره طرح و برنامه‌های اقتصادی کاندیداهای سیزدهمین دوره ریاست‌جمهوری اظهار داشت: متاسفانه کسانی که مدعی هستند در حوزه اقتصاد، تحصیلات و کار تبحر دارند، تاکنون هیچ‌گونه برنامه اقتصادی قابل قبول و به‌درد بخوری ارائه ندادند.

وی افزود: این در حالی است که ما انتظار داشتیم این کاندیداها بیشتر از بقیه شرایط اقتصادی کشور را تحلیل و ترسیم کند و سپس راه‌حل‌ها را ارائه دهند تا مردم با توجه به این راه‌حل‌ها تصمیم بگیرند چگونه رای دهند، اما اصلا به این سوالات پاسخ داده نشد.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: این نشان می‌دهد که گروه مشاوران تبلیغاتی برخی از کاندیداها اساسا سوراخ دعا را گم کرده‌اند و دارند بد راهنمایی می‌کنند. انعکاسی هم که در مصاحبه‌ها می‌بینید، کاملا انعکاس منفی بوده و ترفندهایی چون دوقطبی‌سازی، دوگانه‌سازی و دیو و دلبرنمایی‌ها دیگر اثربخش نیست.

انصاری با بیان این‌که ما واقعا متاسف هستیم که از آقایانی انتظار بود، اصلا برنامه و طرح قابل اعتنایی ارائه ندادند، متذکر شد: ما امیدواریم هر ۷ کاندیدا در آینده، تحلیل صحیحی روی سوالات داشته باشند و به خصوص منابع برنامه اقتصادی خود را به روشنی بیان کنند.

رقابت منفی در پرداخت یارانه‌ها

این اقتصاددان درباره این‌که برخی طرح‌ها و برنامه‌های کاندیداها به معنای پول‌پاشی در دولت آینده است، گفت: به نظر می‌رسد این یک رقابت منفی است که متاسفانه باب شده است که عمدتا صحبت از افزایش بدون منطق یارانه‌ها می‌کنند؛ به طوری که یک نفر شروع و بقیه نیز برای این‌که عقب نمانند، به نوعی دارند تبعیت می‌کنند.

انصاری افزود: البته بعضی از کاندیداها صحبت‌هایی راجع به منابع تامین یارانه‌ها می‌کنند، برای مثال، یکی از کاندیداها عنوان کرده که من افزایش یارانه‌ها را از محل حذف ۵، ۶ دهک بالا انجام می‌دهم، اما به طور عمده تفسیر و تعبیر روشنی از منابع ارائه نمی‌شود.

برنامه فورس‌ماژور اقتصاد ایران

وی با اشاره به سیاست‌ها و برنامه‌هایی که کاندیداها با توجه به شرایط اقتصاد کشور باید داشته باشند، عنوان کرد: به نظر من بخش اساسی اقتصاد کشور در حال حاضر حوزه تولید و اشتغال است و مسایل دیگر، حتی حوزه مسکن باید در درجات بعدی قرار گیرد. این به معنای این نیست که حوزه‌های دیگر اهمیتی ندارد، اما در شرایط حاضر به عنوان یک امر فورس‌ماژور باید حوزه تولید و اشتغال مورد توجه قرار گیرد.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: اشتغال یک فعالیت سیستمی است و اصلا فعالیت یک حوزه یا وزارتخانه خاص نیست. یک سیستم باید با یکدیگر کار کند تا خروجی آن، اشتغال باشد. در این سیستم، حوزه‌های مالیاتی، بیمه‌ای، دانشگاهی و… باید با مکانیزم‌های خاص خود، به فعالیت بپردازند و هدف‌گذاری شده، نیروی انسانی مناسب و متخصص را برای تولید مواد و مایحتاج مورد نیاز بازار تربیت کنند.

انصاری متذکر شد: در این مکانیزم به طور طبیعی خلق سرمایه و ثروت اتفاق می‌افتد. زمانی که خلق ثروت اتفاق بیفتد، پول دست شاغلان می‌آید و به این ترتیب، به طور طبیعی برنامه‌ریزی برای حوزه‌هایی مثل مسکن و معیشت فراهم می‌شود.

سیاست‌گذاری برای تورم

وی با اشاره به تاکید برخی کارشناسان بر حل مشکل تورم، گفت: ما اگر بخواهیم عوامل تاثیرگذار و مهم در وضعیت فعلی اقتصاد، مسایل جدی‌ای مطرح است. من می‌گویم اگر قرار بر اولویت باشد، تولید و اشتغال اهمیت دارد.

این کارشناس اقتصادی افزود: تورم، صادرات، تنظیم قیمت‌ها و… همه این‌ها خیلی مهم هستند، اما آنچه که نظر من اولویت دارد، ساماندهی تولیدات داخلی. یعنی اساسا ما باید تولیدی داشته باشیم تا بتوانیم صادرات کنیم، درآمد داشته باشیم و مالیات بگیریم.

انصاری با تاکید بر این‌که کاهش تورم در اولویت‌های بعدی باید محل توجه سیاست‌گذار باشد، تصریح کرد: عموما کاندیداها به موضوع برجام و تحریم پرداخته‌اند، منتها اشتباهی که دولت در ۸ سال گذشته انجام داد، نباید تکرار شود که تمام تخم‌مرغ‌ها را در سبد مذاکره بگذاریم.

وی عنوان کرد: ضمن این‌که بخشی از کارها باید با هوشمندی و مذاکره صورت گیرد، اما نباید خود را آویزان مذاکرات و یک مسیر کنیم. در واقع برنامه‌ها باید طبق دو سناریوی با وجود تحریم‌ها و بدون تحریم‌ها باشد.

منبع: خبرآنلاین

/ پایان نوشتار

مناظره ناتمام اقتصادی

مناظره نخست نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری با موضوع اقتصاد، هفت عنصر مغفول داشت. از نگاه کارشناسان، بیشتر نامزدها «پارادایم و چارچوب فکری» مشخصی برای حل ابرچالش‌های اقتصادی معرفی نکردند. همچنین اکثر نامزدها به جای ارائه راهکار درمان، به «تشریح صورت مساله» پرداختند. در بررسی مشکلات اقتصادی نیز به جای تبیین علت‌ها، «لیست معلول‌ها» از سوی برخی نامزدها مطرح شد. همچنین برخی نامزدها از مفاهیمی استفاده می‌کردند که جایگاهی در ادبیات اقتصادی نداشت. «برجام»، «کرونا» و «FATF» که به‌عنوان عوامل برون‌زا نقش ویژه‌ای در چالش‌های اقتصادی داشتند، وزن مناسب خود را در مباحث نداشت. برای حل و اجرای سیاست‌های اقتصادی، نیاز به یک تیم هماهنگ و کارآمد وجود دارد؛ اما مخاطبان، از ترکیب تیم اقتصادی خبردار نشدند. علاوه‌بر عناصر مغفول در محتوای مناظره اقتصادی، نقدهای جدی به فرم و شکل اجرا نیز وارد است. نبود این عناصر باعث شد که شفاف‌سازی درخصوص تفاوت نگاه کاندیداها صورت نگیرد. این مناظره در شبکه‌های اجتماعی نیز با واکنش کارشناسان مواجه شد.
مناظره اقتصادی که با حضور ۷ نامزد ریاست‌جمهوری برگزار شد، هفت عنصر مغفول داشت که عبارتند از: «پارادایم و چارچوب فکری»، «نسخه درمان به جای شرح‌حال‌گویی»، «علت‌یابی به جای معلول‌گرایی»، «ادبیات اقتصادی»، «ریسک‌های غیراقتصادی»، «تیم اقتصادی» و «فرم و چیدمان مناظره». در مجموع این ۷ عامل موجب شده بود مخاطبان نتوانند معیار مشخصی برای ارزیابی کاندیداها داشته باشند. از سوی دیگر، راهکار مشخصی برای حل ابرچالش‌های اقتصادی توسط نامزدها تبیین نشد. مناظره نخست، انتخابات ریاست‌جمهوری را می‌شود از زوایای مختلف مورد بررسی قرار داد. اشکالات مهمی در زمینه تبیین مسائل توسط نامزدها وجود داشت. اغلب نامزدها در وهله اول نتوانستند پارادایم مشخصی در زمینه حکمرانی اقتصادی تبیین کنند. همچنین اکثر کاندیداها اگر چه معضل و مشکل را بیان می‌کردند، اما به توضیح ریشه‌های معضلات اقتصادی نمی‌پرداختند. ادبیات اقتصادی نادرست نیز در برخی از کاندیداها به خوبی مشهود بود. علاوه‌بر اینها برخی از معضلات مهم فعلی اقتصاد از جمله بحث کرونا و تحریم‌ها و همچنین موضوعات مهمی مانند تیم اقتصادی هر کدام از کاندیداها در این مناظره مورد بحث قرار نگرفت. همچنین نحوه برگزاری این مناظره نیز موجب کاهش کیفیت سطح مناظرات و بحث‌های پیرامون سوالات شده بود.

پارادایم و چارچوب فکری

غایب اصلی و مهم را می‌توان، نبود پارادایم و چارچوب فکری نزد اغلب نامزدها عنوان کرد. در این مناظره بیشتر، بحث‌های موردی انجام شد و مباحث پارادایمی در این گفت‌وگوها تقریبا مغفول ماند. برخی کاندیداها با این پیش فرض به بیان مسائل اقتصادی و تبیین راه‌حل‌ها پرداختند که پارادایم اقتصادی مشخصی وجود دارد و صرفا می‌توان با ترمیم یک جزء کل مشکلات اقتصادی را حل کرد. منظور از پارادایم حاکم بر سیستم، سرمشق و الگوی مسلط و چارچوب فکری است که مجموعه‌ای از الگوها و نظریه‌ها را برای یک گروه یا یک جامعه شکل داده‌اند. در علم اقتصاد، پارادایم آن چارچوب و اصول فکری است که «سیاست‌گذار» و «برنامه‌ریز اجتماعی» به آن باور داشته و رویه‌های موجود در اقتصاد در چارچوب این اصول فعالیت کرده و هدف نهایی آنها نیز دستیابی به اهداف تعیین‌شده از سوی پارادایم است. در طرف مقابل، «رویه‌ها» آن دسته از ابزار، اشخاص، سیستم‌ها و نهادهایی است که در کنترل «سیاست‌گذار» و «برنامه‌ریز اجتماعی» بوده و برای رسیدن به اهداف او تلاش می‌کنند.با ریشه‌یابی مشکلات حاد اقتصادی می‌توان پی برد مشکل اصلی، در مدیریت کادر اجرایی و رویه‌های حکمرانی نیست. ریشه این معضلات ساختاری را می‌توان به وجود پارادایم‌های نادرست اقتصادی-سیاسی در ساختار حکمرانی نسبت داد. وقتی پارادایم مشخص نباشد راهکارهای افراد نیز برای موضوعات نمی‌تواند روشن شود. در چارچوب همین رویکردهاست که می‌توان مشخص کرد کمک به اقشار کم درآمد جامعه توسط هر کدام از این کاندیداها به چه صورت انجام می‌شود؟ آیا آنها دنبال مداخله در بازار و قیمت‌گذاری دستوری هستند یا اینکه صرفا در چارچوب فرآیند مالیات‌گیری قصد بازتوزیع درست منابع را دارند؟ البته یکی دو‌ تن از این کاندیداها در این مناظره، داشتن بینش اقتصادی توسط ر‌ئیس‌جمهور آینده را برای پیشبرد اهداف و انتخاب بین رویکردهای مختلف اقتصادی موثر دانست، موضوعی که شباهتی با وجود پارادایم دارد.

شرح‌حال‌گویی از وضعیت اقتصاد

غایب دیگر، این است که مخاطبان بیشتر به دنبال این بودند که نسخه درمان را در صحبت‌های نامزدها، پیدا کنند، این در حالی است که نامزدها عمدتا به ارائه صورت وضعیت مشکلات اقتصادی پرداختند. افزایش مداوم قیمت‌ها، وجود بیکاری گسترده در ایران، تضعیف درآمد سرانه، خروج سرمایه و بحران محیط زیست مواردی آشکار در اقتصاد کشور هستند. اما موضوع اصلی در این زمینه ریشه‌یابی درست مسائل و مشکلات اقتصادی است. اینکه مردم در حال حاضر، در چه وضعیتی قرار دارند، بحث روشن ماجرا است، اما اینکه چگونه می‌توان از این وضعیت نامساعد اقتصادی خارج شد، بحث مغفول قضیه است که به‌طور مشخص به آن اشاره چندانی نشد. حتی در سطح آسیب‌شناسی مشکلات اقتصادی، به جای استناد به آمارها و پژوهش‌های معتبر، اظهارات ظاهری و نگاه‌های خود نامزدها به مشکلات جایگزین شده بود.

معلول‌گرایی به جای اشاره به علت‌ها

این مناظره نشان داد که اغلب نامزدها به جای توجه به علت‌ها، به معلول‌ها معطوف شده‌اند. یکی از ضعف‌ها در جریان مناظره معلول درمانی بدون توجه به علت‌های مشکلات اقتصادی بود. به‌عنوان نمونه دلیل اصلی تورم ساختاری در ایران سلطه سیاست‌های مالی بر سیاست‌های پولی است و صرفا نمی‌توان با بیان مشکل به حل موضوع پرداخت. همچنین کاهش تولید و مختل شدن عملکرد کارخانه‌ها، معلول فضای کسب‌وکار نامساعد است. سوالی که باید در حال حاضر کاندیداها پاسخ دهند این است که این فضای کسب‌وکار چگونه در دولت آینده تسهیل می‌شود. همچنین یکی از دلایل رشد اقتصادی پایین و کاهش درآمد سرانه افول سرمایه‌گذاری بوده است. حال باید پرسید که نامزدها در صورت انتخاب به‌عنوان رئیس‌جمهور چه سیاست‌هایی را برای جذب سرمایه‌های خارجی پیاده‌سازی خواهند کرد. از سوی دیگر، توزیع رانت، معلول تفکر قیمت‌گذاری دستوری به جای حل مشکل تورم است. این مثال‌ها نشان می‌دهد که نامزدها بیشتر توجه به معلول‌ها داشته و از علت‌ها غافل شده‌اند.

ادبیات اقتصادی صحیح

عنصر مغفول دیگر این است که برخی از کاندیداها نسبت به برخی از مسائل اقتصادی درک مشخصی ندارند و به همین دلیل بعضی از مسائل را به صورت نادرست بیان می‌کنند. به‌عنوان نمونه، در ادبیات اقتصادی میان گرانی و تورم فرقی اساسی وجود دارد و نباید این دو را با یکدیگر اشتباه گرفت. گرانی یک کالا موضوعی در یک بخش است درحالی‌که تورم یکی از مسائل مهم اقتصاد کلان به حساب می‌آید. وظیفه دولت به‌طور کلی در زمینه اقتصاد کلان از جمله کنترل تورم و رشد اقتصادی است. در حال حاضر اکثر دولت‌های دنیا در زمینه اقتصاد خرد از جمله مکانیزم‌های بازار و قیمت‌های نسبی دخالت نمی‌کنند. از موضوعات دیگری که همواره سیاستگذار به آن اشاره کرده، موضوع هدایت نقدینگی است. همواره اقتصاددانان مطرح کرده‌اند که هدایت نقدینگی به‌طور کلی عبارت درستی نیست؛ زیرا نقدینگی مولفه‌ای قابل هدایت نیست. همچنین به باور کارشناسان، با افزایش تولید چند کالا و رشد تولید مسکن نمی‌توان یک رشد اقتصادی پایدار و متوازن ایجاد کرد. برای یک رشد و توسعه پایدار اقتصادی راهی جز استفاده از تجارب موفق سایر کشورها برای ایران متصور نیست. البته درس گرفتن از تجربه‌های شکست‌خورده سایر کشورها نیز برای یک توسعه اقتصادی پایدار موثر خواهد بود. این در حالی است که در مناظره دو شب گذشته یکی از نامزدها از روسیه به‌عنوان نمونه موفق در امر خصوصی‌سازی یاد کرد. اما بررسی‌های دقیق تجربه روسیه در زمینه خصوصی‌سازی نشان می‌دهد این کشور در این زمینه توفیق چندانی نداشته است.

ریسک‌های غیراقتصادی

درحالی‌که دو شوک برون‌زای تحریم و کرونا، اقتصاد ایران را در شرایط بحرانی قرار داده است، در این مناظره سوالات مشخصی در مورد این دوشوک برون‌زا و اثرات آنها در اقتصاد ایران پرسیده نشد. همچنین نحوه مدیریت این بحران‌ها نیز توسط خود کاندیداها به درستی تبیین نشد. در کنار موضوعات مغفول‌مانده، ابرچالش‌های اقتصادی نیز به درستی مورد پرسش قرار نگرفت. به‌عنوان نمونه به دو موضوع مهم رشد اقتصادی و تورم آن چنان که باید توجه نشد. موانع تجارت خارجی مانند معضل FATF نیز مورد بحث جدی و موشکفانه قرار نگرفت و اغلب نامزدها به نظر خود در این زمینه به‌طور شفاف اشاره نکردند.

تیم اقتصادی کاندیداها

آیا در این مناظره کسی متوجه شد که هر یک از نامزدها با کدام تیم اقتصادی به دنبال حل ابرچالش‌ها هستند؟ اکثر نامزدها، برنامه‌ای برای معرفی تیم اقتصادی خود نداشتند. این در حالی است که بخشی از اعتبار سیاست‌گذاری اقتصادی داشتن یک تیم اقتصادی منسجم و شناخته شده است.  بنابراین می‌توان این موضوع را به‌عنوان یکی از امور مغفول‌مانده در جریان مناظرات به حساب آورد. با بهره‌گیری از تیم اقتصادی است که می‌توان دریافت نامزدها چه رویکردهایی را در مواجهه با مسائل و مشکلات اقتصادی پیش خواهند گرفت. همچنین تجربه دوره‌های گذشته نشان می‌دهد یک تیم اقتصادی باید در وهله اول هماهنگ باشد. وجود ناهماهنگی‌ بین سیاست‌ورزان اقتصادی دولت می‌تواند ضربه‌ای جدی به اعتماد و یک‌دستی سیاست‌ها وارد آورد. البته در این مناظره یکی از نامزدها  با وجود آنکه از اعضای تیم اقتصادی خود نام نبرد اما خود را به‌عنوان فرمانده تیم اقتصادی دولت آینده معرفی کرد.

فرم مناظره

علاوه‌بر اشکالات و‌اردشده بر متن مناظره، فرم اجرایی مناظره نیز دچار اشکال بود. به‌طور کلی نحوه پرسش سوالات در مناظره به‌گونه‌ای بود که امکان بحث و تبادل نظر را میان کاندیداهای ریاست‌جمهوری فراهم نمی‌کرد. شاید اگر سوالات در یک محور مشخص از همه کاندیداها پرسیده می‌شد آن گاه امکان مقایسه میان این رویکردها وجود داشت. نوع برگزاری مناظره و سوالات مطرح شده باید با این هدف کلی ساختاربندی شود که امکان اعتبارسنجی هر کدام از کاندیداها و مقایسه این رویکردها را برای بینندگان فراهم کند. در مقابل اما مناظره دو روز پیش میان نامزدهای انتخابات، به‌دلیل پراکندگی سوالات و عدم امکان بحث و تبادل نظر، مقایسه بین رویکردهای مختلف را ناممکن می‌کرد. در کنار سوالات پراکنده و غیرمهم، زمان‌بندی نیز برای پاسخ به پرسش‌ها به درستی تنظیم نشده بود. یک فرصت کوتاه چند دقیقه‌ای زمان مناسبی برای بیان ابرچالش‌های اقتصاد ایران نیست. این زمان کم نه‌تنها امکان بیان درست موضوعات را فراهم نمی‌کند، بلکه راه‌حل‌ مشکلات را نیز مغفول خواهد گذاشت. درمجموع سوالات پراکنده در کنار زمان‌بندی غلط برای پاسخ نامزدها امکان تبیین یک نگرش درست به موضوعات اقتصادی را در این مناظره از بین برد. حتی شیوه ارائه اسلایدهای نامزدها برای مخاطبان نیز به شکل مناسبی نبود، تاحدی که در برخی موارد، دستمایه طنز در شبکه‌های اجتماعی شد.

منبع: دنیای اقتصاد

/ پایان نوشتار