نوشته‌ها

فیلم | دنیای اقتصاد!

مدیر نفتی باشی، تو نمایشگاه نفت باشی، به غرفه رسانه مراجعه کنی، مدیران‌اش حضور داشته باشند، صداشون بزنی، ولی کسی جوابت رو نده!
مگه میشه؟ بله در دنیای اقتصاد ایران امکان پذیره!
اینجا؛ پنجمین نمایشگاه حمایت از ساخت داخل در صنعت نفت در جزیره کیش هست و من جلوی غرفه دنیای اقتصاد در این نمایشگاه هستم. ببخشید

صفحه رسمی اینستاگرامش که اصلا اجازه منشن نمیده
ببخشید مزاحم تفریحتون شدم.

فیلم | اقتصاد دستوری جوکه! / ٤ روز در نمايشگاه نفت تهران

بیست و ششمین نمایشگاه نفت گاز پالایش و پتروشیمی تهران هم با حضور پر رنگ و متفاوت آهن آنلاین به پایان رسید. در ادامه گزیده ای از پاسخ بهنام کیامرزی به خبرنگاراندر نشست خبری پایانی نمایشگاه و گزارش هایی از فعالیت آهن آنلاین در روزهای نمایشگاه را می بینید.

اقتصاد دستوری جوکه!

نمایشگاه نفت تهران و غرفه متفاوت آهن‌آنلاین

اینجا؛ آهن‌آنلاین، دومین روز نمایشگاه نفت

شلوغ‌ترین روز نمایشگاه نفت

مروری بر وضعیت بازار نفت در هفته گذشته | سنگینی نگرانی از افزایش عرضه اوپک پلاس بر قیمت‌ها

بازار نفت در هفته گذشته بیشتر تحت تاثیر جو منفی قرار گرفت که مهم‌ترین عامل آن نگرانی از افزایش عرضه اوپک پلاس در میان روند صعودی ابتلا به نوع دلتای ویروس کرونا بود. در این بین، کاهش موجودی ذخایر آمریکا نیز آنچنان نتوانست از قیمت‌ها حمایت کند و بازار با ثبت ضرر هفتگی معاملات خود را به پایان رساند.

 بازار نفت در هفته گذشته وضعیت پیچیده‌ای را تجربه کرد که سرانجام باعث شد با افت قیمت هفتگی، معاملات را به پایان برساند. این وضعیت عمدتا به دلیل اتفاقاتی بود که بین اعضای گروه اوپک پلاس افتاد. این گروه اخیرا پس از چندین جلسه مذاکره برای برنامه افزایش عرضه خود به توافق نرسید. همانطور که پیش از این اشاره شد، عربستان و روسیه تصمیم داشت میزان عرضه را از آگوست تا پایان سال ۲۰۲۱، ۲میلیون بشکه در روز افزایش دهد و باقی مانده محدودیت‌ها را تا پایان سال ۲۰۲۲ تمدید کند. این برنامه با مخالفت امارات مواجه شد و باعث شد این مذاکرات به بن‌بست برسد.

اما در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از سوی رویترز مبنی بر احتمال به توافق رسیدن عربستان و امارات منتشر شد. این موضوع باعث ایجاد نگرانی از افزایش عرضه از سوی اوپک پلاس شد و افت قابل توجه قیمت‌ها را به دنبال داشت.

اوپک روز پنجشنبه اعلام کرد که انتظار دارد تقاضای جهانی نفت در سال آینده به حدود ۱۰۰میلیون بشکه در روز برسد که عمدتا به دلیل رشد تقاضا از سوی ایالات متحده، چین و هند خواهد بود.

گزارش‌های ارائه شده نشان داد که میزان تولید اوپک در ماه ژوئن روزانه ۵۹۰هزار بشکه افزایش یافت و به ۲۶.۰۳میلیون بشکه در روز رسید. همچنین یکی از کارشناسان اذعان داشت که تولید باید در ماه جولای به دلیل سهمیه بیشتر افزایش یابد و ما انتظار داریم که قیمت‌های بالا حتی بدون توافق رسمی برای تولید، انگیزه بیشتری را برای تولید این گروه ایجاد کند.

بررسی سایر اخبار منفی بازار در هفته گذشته

در هفته گذشته عمدتا جو منفی بر بازار حاکم بود. در نخستین روز معاملات هفته گذشته یعنی دوشنبه، پس از اینکه روسای مالی اقتصادهای بزرگ G۲۰ روز شنبه هشدار دادند که شیوع انواع مختلف ویروس کرونا و دسترسی نابرابر به واکسن، بهبود اقتصاد جهانی را تهدید می‌کند، بازار با روند نزولی کار خود را آغاز کرد.

 افزایش چشمگیر موارد ابتلا به نوع دلتای ویروس کرونا در ۶۹کشور سراسر جهان، به نظر می‌رسد که فعلا به روند صعودی خود ادامه خواهد داد. یکی از تحلیلگران اظهار کرد که ما هنوز شاهد تاثیر آن نبوده‌ایم، اما با این نرخ، دیر یا زود تقاضا آسیب خواهد دید.

در ایالات متحده، لس‌آنجلس قرار است که از پایان هفته دوباره دستور ماسک زدن را اعمال کند. همچنین بریتانیا روز جمعه بالاترین آمار ابتلا به نوع جدید ویروس کرونا را در طول بیش از شش ماه اخیر گزارش کرد.

از طرفی، پس از اینکه داده‌ها نشان داد میزان واردات نفت خام چین در نیمه نخست امسال کاهش یافته، قیمت نفت به دلیل نگرانی‌های جدید از وضعیت تقاضا روز چهارشنبه کاهش یافت. از آنجا که کمبود سهمیه واردات، نگهداری پالایشگاه‌ها و افزایش قیمت‌های جهانی باعث محدودیت خرید شده، واردات نفت خام چین از ژانویه تا ژوئن در مقایسه با سال گذشته ۳درصد کاهش یافت که نخستین افت آن از سال ۲۰۱۳ بود.

عوامل حمایت‌کننده از قیمت نفت

با این وجود، آژانس بین‌المللی انرژی روز سه‌شنبه اعلام کرد که بهره‌برداری جهانی از ذخایر نفت در طول سه ماهه سوم قرار بود که حداقل بیشترین میزان آن از در یک دهه گذشته باشد و داده‌های اوایل ماه جولای از سوی ایالات متحده، اروپا و ژاپن نشان داد که کاهش موجودی ذخایر قابل توجه بوده است.

 داده‌های اداره اطلاعات انرژی روز چهارشنبه نشان داد که ذخایر نفت خام ایالات متحده در هفته گذشته برای هشتمین هفته متوالی کاهش یافت، اما موجودی بنزین و گازوئیل به رغم کاهش میزان استفاده از پالایشگاه‌ها، افزایش پیدا کرد.

 ذخایر نفت خام برای چندین هفته به طور مداوم کاهش یافته و موجودی ایالات متحده در هفته منتهی به ۲جولای به پایین‌ترین حد خود از فوریه ۲۰۲۰ رسیده است. ذخایر نفت خام برای هفته منتهی به ۹جولای، ۴.۱میلیون بشکه کاهش یافته است.

 از آنجا که معامله‌گران روی نخستین افزایش کل ذخایر نفت خام از اوایل ماه ژوئن تمرکز کرده‌اند، افت قابل توجه ذخایر در رشد قیمت‌ها تاثیر چندانی نداشت.

از سویی دیگر، افزایش موجودی بنزین در هفته‌ای که شامل تعطیلات چهارم جولای نیز می‌شود (زمانی که رانندگی معمولا افزایش پیدا می‌کند)، باعث ایجاد نگرانی‌های جدید از وضعیت تقاضا شده، کاهش قابل توجه ذخایر نفت خام ایالات متحده کمکی به حمایت از قیمت‌ها نکرده است.

در تحقیقات JPM Commodities اعلام شد که انتظار می‌رود تقاضای جهانی نفت در ماه جولای و آگوست تقریبا ۱.۷درصد پایین‌تر از سطح سال ۲۰۱۹ باشد. همچنین، به نظر می‌رسد که با سرد شدن هوا در نیمکره شمالی و پشت سر گذاشتن فصل اوج سفرها، جبران تقاضای از دست رفته هنوز زمان‌بر خواهد بود

از طرفی، از آنجا که به نظر نمی‌رسد مذاکرات احیای توافق هسته‌ای تا اواسط ماه آگوست از سر گرفته شود، نگرانی از افزایش عرضه نفت ایران به بازارهای جهانی در زودهنگام کاهش یافته است.

بررسی قیمت نفت

بهای نفت خام در آخرین روز معاملات هفته گذشته به دلیل انتظارات برای افزایش عرضه، دقیقا زمانی که افزایش موارد ابتلا به نوع دلتای ویروس کرونا باعث اعمال محدودیت‌های جدید و کاهش تقاضا شده، نوسانات قابل توجهی را تجربه کرد و در نهایت با رشدی جزئی بسته شد.

معاملات آتی نفت خام برنت با قیمت ۷۳دلار و ۵۹سنت، و وست تگزاس اینترمیدیت آمریکا با قیمت ۷۱دلار و ۸۱سنت آخرین روز هفته را به پایان رساند.

با وجود رشد جزئی، برنت تقریبا سقوط ۳درصدی را برای هفته گذشته ثبت کرد که نخستین افت آن برای سه هفته متوالی از آوریل ۲۰۲۰ بود. وست تگزاس اینترمیدیت آمریکا نیز تقریبا ۴درصد سقوط قیمت داشت که برای این شاخص نیز بزرگترین افت هفتگی از ماه مارس بود.

با این حال، کارگزاری‌ها پیش‌بینی خود برای قیمت برنت به طور متوسط ۷۶دلار در هر بشکه در سه ماهه سوم سال ۲۰۲۱ و ۸۰دلار در هر بشکه برای سه ماهه چهارم امسال حفظ کردند.

منبع: اقتصاد آنلاین

/ پایان نوشتار

نفت گران در راه است | اضطراب کشورهای در حال توسعه از افزایش قیمت نفت

نفت سال جاری را با بشکه ای بالاتر از ۷۰ دلار آغاز کرد و موجب نگرانی تحلیلگران، اقتصاددانان و بانک های مرکزی در خصوص کند شدن روند بهبود اقتصاد جهانی شد.

در حال حاضر قیمت هر بشکه نفت خام به بالای ۷۰ دلار صعود کرده است و نگرانی اقتصاددانان، تحلیلگران و بانک های مرکزی را در خصوص اختلال در فرایند بهبود اقتصاد جهانی برانگیخته است.

کارشناسان بر این باورند که افزایش قیمت نفت در کشورهای در حال توسعه که حساسیت بیشتری نسبت به بازارهای مالی دارند موجب فشارهای تورمی در این کشورها خواهد شد؛ سوخت و مواد غذایی به طور کلی بیشتر هزینه های مصرف کننده در اقتصادهای نوظهور را به خود اختصاص می دهد، بنابراین کشورهای در حال توسعه بیش از بازارهای بالغ با افزایش قیمت نفت تحت تاثیر قرار می گیرند و از طرف دیگر نگرانی ها در خصوص رشد نرخ تورم در کشورهای توسعه یافته نظیر ایالات متحده آمریکا نیز در حال شکل گیری است.

کاخ سفید اخیرا با ابراز نگرانی از تأثیر افزایش قیمت‌های نفت بر مصرف‌کنندگان آمریکایی اعلام کرد که معتقد است تولیدکنندگان توان تولید کافی دارند.

با این حال اکثر تحلیلگران براین باورند که قیمت نفت -درحال حاضر در حدود ۷۵ دلار درهر بشکه -آنقدر بالا نیست که رشد اقتصادی را به ویژه در ایالات متحده و اروپا کاهش دهد. در این مناطق خدمات و تولید سهم بزرگی از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص می دهند و هزینه نفت به عنوان بخشی از تولید ناخالص داخلی هنوز در سطح نگران کننده ای نیست.

در هفته ای که گذشت اقتصاددانان و تحلیلگران به وال استریت ژورنال گفتند که قیمت نفت هنوز به سطحی نرسیده است که بتواند جهش اقتصادی در بازارهای پیشرفته را به تاخیر بیاندازد.

در سطح جهانی هزینه نفت به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی که از آن به عنوان بار نفت یاد خواهد شد امسال به دلیل بالاتر بودن قیمت نفت افزایش خواهد یافت،اما با این حال طبق برآوردهای صورت گرفته اگر قیمت نفت به طور متوسط ​​۷۵ دلار در هر بشکه باقی بماند بار نفت قرار است به ۲.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان افزایش یابد که کماکان پایین تر از متوسط ​​بلندمدت سال های گذشته یعنی ۳.۲ درصد خواهد بود؛ گفتنی است که قیمت هر بشکه نفت خام باید ۱۰ دلار بالاتر از میانگین قیمت فعلی باشد تا به اصطلاح بار نفت به میانگین بلند مدت برسد.

کمیسیون اروپا بر این باور است که افزایش قیمت های انرژی و کالاها درسال جاری میلادی همراه با تنگناهای تولید و کمبود برخی مواد اولیه موجب فشارهای تورمی براقتصاد کشورهای این منطقه خواهد شد.

انتظار می رود افزایش قیمت نفت خام تأثیر کمتری در رشد اقتصادی و چشم انداز آن در اقتصادهای توسعه یافته نسبت به چند دهه پیش داشته باشد اما مطمئناً قیمت های بالاتر برای اقتصادهای در حال توسعه چالش برانگیز خواهد بود به ویژه آنهایی که به شدت به واردات نفت مانند هند وابسته هستند؛ تحلیلگران نفت ۸۰ دلاری را خط قرمزی برای اقتصاد این کشورها می دانند.

 

چشم انداز قیمت نفت

قیمت نفت خام برنت در ژوئن ۲۰۲۱ به طور متوسط ​​۷۳ دلار در هر بشکه تخمین زده شد که در نتیجه رشد ماهیانه ۵ دلاری محقق شد؛ ژوئن اولین ماهی بود که قیمت نفت خام برنت در بالاترین سطح از سال ۲۰۱۹ قرار گرفت. افزایش قیمت های اخیر این طلای سیاه منعکس کننده انتظارات بازار از تنگنا تولید در بازار نفت است که در کاهش مداوم موجودی نفت جهانی مشهود است.

همزمان با سرعت گرفتن روند واکسیناسیون درمناطقی از جهان، مسافرت و حمل و نقل نیز رشد چشمگیری در سال جاری میلادی داشته است؛ درکنار افزایش تقاضا برای این طلای سیاه تداوم محدودیت تولید در اوپک پلاس باعث حفظ قیمت این طلای سیاه شده است.

اگرچه موجودی نفت جهانی در ماه های مه و ژوئن با سرعت کمتری نسبت به اوایل سال کاهش یافته است اما موجودی ۱.۲ میلیون بشکه در روز طی دو ماه گذشته نشان می دهد که بازار نفت همچنان با کسری ساختاری مواجه است.

در کوتاه مدت پیش بینی ها حاکی از آن است که اگر اوپک پلاس تصمیم به افزایش تولید بگیرد و بخشی از تقاضای جهانی برای نفت تامین شود و از سرعت کاهش موجودی انبارهای جهانی کاسته شود قیمت ها در بازار نفت به تعادل برسند و هر بشکه نفت خام برنت در محدوده قیمتی ۷۱ تا ۷۳ دلار باقی بماند.

در بلند مدت اما پیش بینی ها حاکی از آن است که در سال ۲۰۲۲ برخلاف سال ۲۰۲۱ عرضه از تقاضا پیشی بگیرد چراکه قیمت بالای نفت در سال ۲۰۲۱ تمایل تولیدکنندگان را به تولید بیشتر این طلای سیاه افزایش خواهد داد؛ پیش بینی ها حاکی از آن است که قیمت هر بشکه نفت خام برنت در سال آینده میلادی در محدوده ۶۷ تا ۷۰ دلار باشد.

/ منبع: خبرآنلاین

/ پایان نوشتار

درخواست کمک سومین مصرف‌کننده بزرگ نفت جهان از اقتصادهای پولدار

وزیر محیط زیست هند خواستار کمک اقتصادهای ثروتمند برای تامین مالی هزینه گذار انرژی کشورش شد. رامشوار پراساد گوپتا در مصاحبه ای با بلومبرگ اظهار کرد: هر تصمیم سیاستی هزینه ای برای اقتصاد دارد. صفر کردن آلایندگی کربن یا استفاده کمتر از کربن هم هزینه دارد. ما مخالف صفر کردن آلایندگی کربن نیستیم اما بدون فراهم شدن کمک مالی اقلیمی مناسب، نمی توانیم در این بخش متعهد شویم.

اظهارات این مقام هندی به نگرانیها درباره هزینه گذار انرژی به خصوص برای اقتصادهای فقیرتر اضافه می کند. هفته گذشته رویترز گزارش کرده بود نگرانیهای مذکور در اروپا افزایش پیدا کرده است به خصوص که اعضای اروپای شرقی فقیرتر اتحادیه اروپا وضعیت دشوارتری برای کنار گذاشتن استفاده از سوختهای فسیلی دارند. اتحادیه اروپا قصد دارد کسانی که قیمتهای انتشار کربن بالاتری دارند که احتمالا به دوش مصرف کنندگان انداخته می شود را به دلیل عدم رعایت قانون مجازات کند.

وضعیت هند از این هم پیچیده تر است. این کشور سومین منتشرکننده بزرگ دی اکسید کربن در جهان است اما تغییر جهت از سوختهای فسیلی به انرژی تجدیدپذیر از نظر مالی چالش برانگیز است. اگرچه این حقیقت افسانه نیروی خورشیدی و بادی ارزان را بهم می زند اما بارزکننده دشواری در توزیع هزینه گذار انرژی است.

گوپتا به بلومبرگ گفت: ما هم الزامات توسعه ای خود را داریم. اگر می خواهید کربن منتشر نکنیم پس برای ما فاینانس فراهم کنید. این هزینه بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در سال برای کشورهای در حال توسعه خواهد بود.

به دلیل هزینه این چالشها، هند برنامه ای برای به روز کردن هدف کاهش آلایندگی خود که در سال ۲۰۱۵ اعلام شد و انتظار می رفت تا سال ۲۰۲۰ بازبینی شود، ندارد.

بر اساس گزارش اویل پرایس، هند تنها کشوری نیست که خواستار کمک مالی پیش از متعهد شدن برای صفر کردن کربن است. برزیل هم اخیر تعهد برای صفر کردن آلایندگی کربن را به کمک خارجی بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار در سال منوط کرده است.

منبع: ایسنا

/ پایان نوشتار

باند انحرافی فرود ارزها

 اقتصاد ایران طولانی‌ترین دوره تورم بالا را تجربه کرده است. یکی از مهم‌ترین دلایل آن، رابطه نادرست دولت و بانک مرکزی است که هم در زمان وفور درآمدهای نفتی و هم در زمان افت درآمدهای نفتی، موتور چاپ پول را روشن نگه می‌دارد. در تازه‌ترین اظهارنظر رئیس‌کل سابق بانک مرکزی، اثر این رابطه نادرست در احتمال استفاده انحرافی و پرریسک از دلارهای مسدودی تشریح شده است. در حالی که دولت، یک‌بار این منابع را به بانک مرکزی فروخته و ریال آن را دریافت کرده است، عملا این منابع باید در اختیار بانک مرکزی برای مدیریت بازار قرار گیرد که با توجه به حجم این منابع، می‌تواند بخش قابل‌توجهی از نقدینگی را در صورت نیاز از بازار جمع کند. اما همتی هشدار داده است که دولت ممکن است از بانک مرکزی بخواهد ارزهای آزادشده را با نرخ ۴۲۰۰ تومان صرف کالاهای اساسی کند و مابه‌التفاوت آن به شکل بدهی دولت به بانک مرکزی تبدیل شود. راه انحرافی‌ای که باعث کاهش قدرت مدیریت بانک مرکزی و افزایش چاپ پول می‌شود و تنها برنده آن رانت‌خواران خواهد بود.

رئیس‌کل پیشین بانک‌مرکزی طی یادداشتی در اینستاگرام، ماشین چاپ پول را در شرایط تحریمی و غیرتحریمی تشریح کرده و در این‌باره هشدار داده است. اول اینکه در شرایط تحریمی موجود عدم دسترسی بانک‌مرکزی به ارزهای نفتی مانع می‌شود سیاستگذار پولی نقدینگی ایجاد شده توسط دولت را جمع کند که این امر به معنای افزایش پایه پولی خواهد بود. دوم اینکه در شرایط غیرتحریمی، همتی پیش‌بینی کرده دولت بانک‌مرکزی را موظف به تخصیص ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی می‌کند. در شرایطی که دولت ارزها را به قیمت ارز نیمایی به بانک‌مرکزی فروخته است، موظف کردن بانک‌مرکزی به فروش این ارزها به قیمت ارز ترجیحی به معنای افزایش نقدینگی خواهد بود. البته به گفته همتی، این مابه‌التفاوت قیمت ارز ترجیحی و ارز نیمایی بدهی دولت به بانک‌مرکزی خواهد بود. در مقابل دولت به جای پرداخت این بدهی با تسعیر دارایی‌های خارجی این بدهی را پرداخت می‌کند. این دو هشدار رئیس پیشین بانک‌مرکزی نشان می‌دهد عدم استقلال بانک‌مرکزی در عمل به وظایف خود عملا موجب افزایش نقدینگی و ایجاد تورم در اقتصاد ایران شده است.

تعادل غلط دولت و بانک مرزی

رئیس‌ کل پیشین بانک‌مرکزی مکانیزم چاپ پول را تشریح کرده است. همتی به تفصیل توضیح داده که چگونه در شرایط تحریمی و غیرتحریمی عملا ماشین چاپ پول به‌کار خود ادامه می‌دهد و موجبات تورم را در سال‌های بعد از آن ایجاد می‌کند. به‌نظر می‌رسد رابطه سیاستگذار مالی و پولی یک تعادل بد را به‌وجود آورده است. این تعادل غلط، استقلال بانک‌مرکزی را غیرممکن کرده، امکان اجرای درست سیاستگذاری پولی را از بین برده و در آخر تورم را در اقتصاد ایران نهادینه کرده است. رئیس‌کل سابق بانک‌مرکزی در ابتدای سخنان خود به این رابطه غلط بین سیاستگذار پولی و مالی اشاره کرده است. او در این‌باره نوشته است: «استقلال بانک‌مرکزی در گرو اصلاح عمرانی اقتصادی از اصلاحات کلیدی سیاستگذاری اقتصادی اصلاح رابطه مالی بین بانک‌مرکزی و دولت است که از علل اصلی تورم و کاهش ارزش پول ملی در بلندمدت است.» در ادامه، همتی به تشریح ماشین چاپ پول در شرایط تحریمی پرداخت. او در این باره تاکید کرده است: «در شرایط تحریم و عدم دسترسی بانک‌مرکزی به ارزهای خود، دولت‌ با مجوزهای قانونی، بانک‌مرکزی را مکلف به خرید ارز‌های حاصل از فروش نفت و البته، منابع صندوق توسعه ملی می‌کند. در ترازنامه بانک‌مرکزی از یکسو حساب ذخیره خارجی منبسط و از سوی دیگر، خالص بدهی دولت، واریز ریال منقبض می‌شود.» این جمله به آن معناست که دولت ارزهای حاصله از فروش نفت را نمی‌تواند در اختیار داشته باشد و آن را به بانک‌مرکزی بدهد. اما از آن طرف بانک براساس قانون موظف است ریال حاصل از ارز فروش رفته را به دولت پرداخت کند. در ادامه همتی توضیح می‌دهد که چگونه این موضوع سبب افزایش پایه پولی می‌شود. به گفته او، «ولی به محض خرج ریال توسط دولت، پایه پولی افزایش پیدا می‌کند. در شرایط عادی، بانک‌مرکزی می‌تواند با فروش دلارهایی که از دولت خریده، پایه پولی را جمع کند، ولی در زمان تحریم این امکان‌پذیر نیست. بنابراین، کنترل ترازنامه عملا از دست بانک‌مرکزی خارج شده و به دنبال آن رشد نقدینگی، تورم و نوسانات ارزی پیش می‌آید.» توضیح رئیس‌کل پیشین نشان می‌دهد بانک‌مرکزی به‌دلیل دسترسی نداشتن به ارزهای خارجی امکان فروش دلار و جمع کردن نقدینگی را نخواهد داشت، اما از آن طرف دولت ریال‌های دریافتی از بانک‌مرکزی را خرج کرده و پایه پولی و نقدینگی را افزایش می‌دهد. افزایش نقدینگی نیز دیر یا زود بازارهای دارایی را ملتهب کرده و تورم را شعله‌ور می‌کند.

راه انحرافی در دلار‌های آزاد شده

رئیس‌کل پیشین بانک‌مرکزی پس از تشریح سیاستگذاری پولی در شرایط تحریمی، یک پیش‌بینی و هشدار برای آینده داد. براساس اظهار‌نظر‌ همتی به‌نظر می‌رسد روند افزایش نقدینگی در شرایط غیرتحریمی نیز ادامه داشته باشد. به گفته او «به‌دلیل همین رابطه غلط مالی، با رفع تحریم‌ها دولت به ناچار از بانک‌مرکزی می‌خواهد که ارزهای آزاد شده را برای واردات کالاهای اساسی، احتمالا با نرخ ترجیحی، اختصاص دهد. این البته ذخایر ارزی بانک را کاهش می‌دهد ولی با توجه به اینکه عمده ارزهای بانک‌مرکزی با نرخ ارز نیمایی خریداری و ذخیره شده است، معادل ما‌به‌التفاوت آن با ارز ۴۲۰۰، به بدهی دولت در بانک‌مرکزی یا به زیان بانک اضافه می‌شود.» سخنان همتی نشان از آن دارد که احتمالا در شرایط تحریمی دولت با روش‌های دیگری ماشین نقدینگی را سوخت‌رسانی خواهد کرد. براساس اظهارنظر او، دولت ارزها را به قیمت نیمایی به بانک‌مرکزی فروخته است، اما زمانی که تحریم‌ها لغو شود و بانک‌مرکزی به ارزهای فروخته شده دسترسی داشته باشد، دولت از بانک‌مرکزی می‌خواهد این ارزها را به قیمت ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی به فروش برساند.

اگر این پیش‌بینی درست باشد به آن معناست که دولت از یک طرف به قیمت ارز نیمایی پایه پولی را افزایش داده اما از آن طرف بانک‌مرکزی به قیمت ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی، نقدینگی را از بازار جمع کرده است. نتیجه این موضوع افزایش پایه پولی و نقدینگی خواهد بود.

به گفته همتی این مابه‌التفاوت ارز نیمایی و ترجیحی به بدهی‌های دولت به بانک‌مرکزی افزوده می‌شود، اما دولت معمولا این بدهی را پرداخت نکرده و با یک عمل حسابداری این بدهی را تسویه می‌کند.

همتی در این‌باره توضیح می‌دهد: «البته بدهی دولت، به نوبه خود، هرچند سال یکبار با تسعیر خالص دارایی‌های بانک‌مرکزی ناپدید می‌شود!» تسعیر به معنای تعیین نرخ برابری پول‌های خارجی به ریال است و براساس قانون، افزایش برابری‌ قانونی دارایی‌‌های بانک‌مرکزی به ریال صرف پرداخت بدهی‌های دولت می‌شود.

ماده ۲۶ قانون پولی و بانکی کشور تصریح می‌کند که سود احتمالی حاصل از تغییر برابری‌های قانونی نسبت به طلا و پول‌های خارجی و اتفاقات ناشی از قوه قهریه به مصرف استهلاک اصل و بهره بدهی‌های دولت به بانک‌مرکزی ایران خواهد رسید و مازاد آن به خزانه دولت تحویل خواهد شد. تمامی این مطالب به آن معناست که بدهی‌های دولت به بانک‌مرکزی نیز اصلا پرداخت نشده و این بدهی‌ها مستقیما تاثیر خود را در افزایش نقدینگی خواهند گذاشت.

نکته اصلی این است که عدم استقلال بانک‌مرکزی موجب شده پایه پولی افزایش یابد. این افزایش پایه پولی نیز تورمی نهادینه شده را در اقتصاد به‌وجود آورده است. به‌طوری‌که چه در شرایط تحریمی و چه در غیر از آن، روند افزایش نقدینگی همچنان وجود داشته باشد. عدم استقلال در سیاستگذاری پولی، موظف بودن بانک‌مرکزی به خرید ارز از دولت و عدم اقتدار اجرایی بانک‌مرکزی همگی از فاکتورهای به‌وجود آورنده‌ وضع موجود هستند. همتی نیز در پایان نوشته خود در اینستاگرام پیشنهاد اصلاح وضع موجود را داده است. او در این‌باره می‌گوید: «این پیچیدگی روابط مالی دولت و بانک‌مرکزی باید روزی اصلاح شود و بانک‌مرکزی، مانند همه جای دنیا، به مهار تورم پرداخته و صرفا تنظیم‌کننده نوسانات بازار ارز باشد.»

آلترناتیو ارزهای مسدودی

در مقابل این روش نادرست، راه درستی نیز برای مدیریت منابع ارزی بانک مرکزی وجود دارد. به‌دلیل اینکه این دلارها پیش از این به بانک مرکزی فروخته شده‌اند، اختیار آنها دست بانک مرکزی خواهد بود.  اگر این دلارها را بانک مرکزی در بازار به فروش برساند، یک پنجم نقدینگی از بازار جمع خواهد شد. آزادسازی منابع ارزی بانک مرکزی می‌تواند دست سیاستگذار پولی را برای جلوگیری از نوسانات کوتاه‌مدت نرخ ارز بازتر کند. در مقابل، تخصیص ارز ۴۲۰۰ تومانی نه‌تنها تورم را کنترل نکرده بلکه تقاضایی را از جانب نهادهای رانت‌جو در اقتصاد پدید می‌آورد. می‌توان نتیجه گرفت راه درست این است که ارزها در اختیار بانک مرکزی قرار گیرند و خرج ارز ۴۲۰۰ تومانی نشوند.

منبع: دنیای اقتصاد

/ پایان نوشتار

درخواست دولت آمریکا از اوپک برای افزایش تولید نفت

دولت بایدن درپی ناکامی اوپک پلاس برای دستیابی به توافق نفتی جدید و لغو مذاکرات روز دوشنبه، از اوپک و متحدانش خواست راه حلی مسالمت آمیزی برای افزایش تولید پیدا کنند.

سخنگوی کاخ سفید روز دوشنبه گفت: اگرچه آمریکا در این مذاکرات حضور ندارد اما به دقت مذاکرات اوپک پلاس و تاثیر آن بر احیای اقتصاد جهانی از همه گیری کووید ۱۹ را دنبال می کند. مقامات دولت آمریکا با دولتهای مربوط در تماس بوده و از آنها خواسته اند راه حلی پیدا کنند تا اجازه دهد افزایش تولید صورت بگیرد.

منابع آگاهی که مایل نبودند نامشان فاش شود، به بلومبرگ گفتند: چند روز مذاکرات فشرده میان اعضای اوپک و متحدانشان نتوانست مشاجره شدید میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی را حل کند. محمد بارکیندو، دبیرکل اوپک در بیانیه ای اعلام کرد این گروه درباره تاریخ برگزاری نشست بعدی توافق نکرد.

مقامات کاخ سفید اظهار کردند: بایدن خواهان آن است شهروندان آمریکایی به انرژی با هزینه معقول و پایا دسترسی داشته باشند. با احیای اقتصاد آمریکا از رکود ناشی از همه گیری ویروس کرونا، مهم است که روند تامین انرژی حفظ شود که مستلزم شرایط باثبات بازار نفت است.

بر اساس گزارش بلومبرگ، تا زمانی که توافقی حاصل نشود، اوپک و متحدانش نمی توانند تولیدشان را در اوت افزایش دهند و این امر اقتصاد جهانی را از عرضه بیشتر نفت محروم می کند در حالی که تقاضا در مقایسه با اوج دوران همه گیری به سرعت رو به بهبود است.

همچنین طبق گزارش خبرگزاری دولتی عراق، مظهر محمد صالح، مشاور مالی نخست وزیر عراق در واکنش به ناکامی وزیران اوپک پلاس برای دستیابی به توافق به منظور افزایش تولید از اوت تا دسامبر سال ۲۰۲۱، اظهار کرد: در فقدان همکاری و درک میان تولیدکنندگان اوپک، آغاز جنگ قیمت دوباره شکل خواهد گرفت. افزایش تولید اعضای اوپک باید با احتیاط و همکاری بالا میان کشورهای عضو صورت بگیرد تا از هر گونه اشباع عرضه نفت و تاثیر نامطلوب آن بر قیمت نفت اجتناب شود.

 

منبع: ایسنا

 

/ پایان نوشتار

روحانی: اگر بروکراسی پارلمانی نبود، تحریم‌ها تمام شده بود

رییس جمهور گفت: ۹۵ درصد مردم کشور از شبکه گازرسانی استفاده می کنند که این رقم افتخاری برای دولت و پاسخ قاطعی به کسانی است که با بی انصافی درباره دولت حرف می زنند.

حجت الاسلام و المسلمین حسن روحانی روز پنجشنبه در هفتاد و پنجمین برنامه پویش تدبیر و امید برای جهش تولید در افتتاح طرح های ملی وزارت نفت در سراسر کشور  افزود: در طول این ۸ سال نسبت به ۸ سال قبل گاز رسانی به روستاها ۲۵ برابر شده و این رقم بسیار مهمی است که نشان از خدمت همه مهندسین و کارگران و مدیران بخش گاز کشور است.

وی ادامه داد: در زمینه بخش صنعت هم در این ۸ سال نسبت به ۸ سال قبل ۱۰ برابر شده بنابراین رقم افتخار آمیزی است و نشان می دهد همه برای آبادانی کشور در این ۸ سال تلاش کردند. در دورانی که دوران تحریم شدید و جنگ اقتصادی بخصوص در این ۳ سال و نیم اخیر بوده که البته در کنار آن کرونا و مشکلات دیگر هم کشور بوده است اما این به معنای آمادگی این ملت برای ایثار و فداکاری و توسعه کشور است.

وی در ادامه بعد از استماع گزارشی از استان کرمان گفت: استان کرمان دارای بزرگان و شخصیت های افتخارآفرین هست که از شهید سلیمانی گرفته تا شهید باهنر تا مرحوم آیت الله هاشمی رفسنجانی همه باعث افتخار کشور هستند که از این استان بپا خواستند. البته صدها و هزارها افتخار دیگری که این استان داشته و دارد و خواهد داشت و جزو افتخارات خود من هم است که از سال ۱۳۵۳ همیشه سالی چند دهه در شهرهای مختلف استان کرمان به ویژه رفسنجان سخنرانی می کردم. مردم بسیار خوب، انقلابی و همیشه پشتیبان نهضت امام (ره) و انقلاب بودند.

اهم اظهارات وی را در ادامه به نقل از ایسنا و ایرنا بخوانید؛

* در این دولت  گازرسانی به شهر دو برابر و در روستاها ۳ برابر شده است و این یک تحول بسیار خوبی برای استان کرمان و همه استانها بوده است. در این شرایط اقتصادی سخت کارگران و مهندسان و مدیران ما به وعده خود نسبت به ملت وفا کردند.

* خوشحالیم که هفتاد و پنجمین پنجشنبه افتتاح‌ها فرا رسید و امروز روز افتخار آمیزی برای همه ما بود به دلیل این که بیش از دو هزار و ۸۰۰ روستا و ۲۱ شهر که متصل به شبکه گازرسانی شده بودند افتتاح رسمی آنها صورت گرفت.

*امروز رسیدیم به گازرسانی در معیار ۹۵ درصد در سراسر کشور و این آمار در سطح جهان بی نظیر است که در یک کشور ۹۵ درصد مردم از شبکه گازرسانی سراسری استفاده می کنند و این رقم یک افتخار برای دولت یازدهم و دوازدهم است و پاسخ قاطع به آنهایی است که گوشه و کنار نسبت به دولت تدبیرو امید با بی انصافی حرف می زنند.

* فقط در یک موضوع یعنی گازرسانی به روستاها مردم شاهد باشند این دولت نسبت به دولت های گذشته تا سال ۹۲ هرکاری برای روستاها انجام گرفته است ۲.۵ برابر آن کار انجام دادیم. یعنی ۱۴ هزار روستا گازرسانی شدند. قبل از انقلاب شاید یک روستا گازرسانی شده باشد و حتی در خود تهران هم از گازرسانی خبری نبود و مردم از کپسول گاز استفاده می کردند. حتی در این سالهای اخیر در بسیاری از محلات شمال تهران هم  گاز نبود و مردم از انبار گازوییلی که داشتند برای گرما استفاده می کردند بنابراین یک تحول بسیار عظیم و بزرگی در گازرسانی در کشور انجام گرفته است.

* گازرسانی در روستاها در آغاز این دولت حدود ۵۴ درصد بوده و الان به ۸۵ درصد رسیده است و گاز رسانی در شهر تقریبا به صد در صد رسیده است بنابراین کار گازرسانی در کشور تقریبا به اتمام رسیده است. به همه مهندسان و کارگران در سراسر کشور و  سرمایه گذاری عظیمی که انجام گرفته است افتخار می کنیم.

* باید  در بخش نفت به چند نکته اشاره کنم، حقوق ملت ما بیش از هر زمان دیگر در بخش نفت و گاز تامین شده است. این حقوق که می گویم یعنی جاهایی که میدان مشترک با کشورهای دیگر داشتیم است یعنی این که هم ما می توانستیم استفاده کنیم هم همسایه ما، این میدان مشترک یک میدان محدود است و رقم آن هم محدود است زمانی که همسایه ما استفاده کند و ما استفاده نکنیم معنی آن این است که بخشی از حقوق ملت از بین می رود.

* در پارس جنوبی بخش اعظم گاز را همسایه خوب ما قطر استفاده می کرد و ما نمی توانستیم استفاده کنیم اما امروز به اندازه آنها و شاید کمی بیشتر از گاز پارس جنوبی استفاده می کنیم. از آنچه که سال ۹۲ بوده تا امروز بهره برداری از این میدان مشترک ۲.۵ برابر شده است که کار بزرگی است. در مساله غرب کارون که با عراق مشترک هستیم  نسبت به سال ۹۲ بیش از ۵ برابر استفاده می کنیم یعنی ما در این ۸ سال نسبت به حقوق ملت توجه خاص و ویژه ای داشتیم.

* نسبت به محیط زیست کار بسیار بزرگی انجام گرفته است، در آغاز این دولت بنزین و گازوییلی که استفاده می‌کردیم آلودگی‌های بسیار زیادی ایجاد می‌کرد.به خاطر تحریم ناچار بودیم از بنزین پتروشیمی استفاده کنیم که بسیار خطرناک بود و سلامت مردم را به خطر می‌انداخت اما امروز ۷۶ درصد بنزین ما یورو ۴ است یعنی کاملا با استانداردهای جهانی منطبق است. در گازوییل هم این گونه است. در کنار آن فلرها جمع آوری شده است و دیگر نمی سوزد که بسیار برای پاکیزگی محیط زیست مهم است.

*  گازرسانی به روستاها باز خود به پاکیزگی محیط زیست و جلوگیری از تخریب آن کمک می کند. چرا که مردم ناچار بودند که برای پخت و پز و گرمای خانه خود از هیزم و بوته های بیابان استفاده کنند.

* مساله بعدی خوکفایی بود چرا که ما بنزین و گازوییل را وارد می کردیم و حتی در بعضی موارد ناچار بودیم که گاز هم وارد کنیم. امروز در گاز،‌بنزین و گازوییل نه تنها خودکفا شدیم بلکه صادرکننده شدیم که کار بزرگی است که در این دولت صورت گرفته است. من دچار حیرتم از آنهایی که گاهی گوشه و کناری می نویسند که این دولت چه کاری انجام داده است؟ این دولت در همه بخشها افتخار می کند و با افتخار صحبت می کند.

* امروز در بخش نفت و گاز از حقوق ملت دفاع کردیم. از تخریب محیط زیست جلوگیری شده است. در بنزین و گازوییل و گاز به خودکفایی و صادرات رسیده است. امروز فراورده های نفتی و گازی صادر می شود.

* در این دولت بود که  آب، برق و گاز برای کم مصرف ها و به خصوص روستاییان مجانی شد. بعضی‌ها سخت شان است که بگویند مجانی شده است. فکر می کنند که اگر بگویند این کار برای دولت دوازدهم می شود در حالی که این افتخار برای نظام است. ما که کاره ای نیستیم ما یک خدمت گذار هستیم. همه این کارهای بزرگ را مردم انجام دادند.

* مجانی شدن که قول امام (ره) به ملت ایران بود، این قول را دولت دوازدهم محقق کرد. امام (ره) گفته بود که آب و ‌برق را مجانی می کنیم که البته گاز را نگفته بود، جایش اتوبوس را گفته بود. بنابراین آب و برق و گاز را که امام (ره) در بهشت زهرا به مردم گفته بود مجانی می کنیم در دولت دوازدهم اجرا و عملیاتی شد. این جزو افتخارات ما و نظام است. دهن آنهایی که با توهین نسبت به امام (ره) صحبت می کردند برای همیشه بسته شد.

* مساله دیگر روستاها است. در این دولت کار عظیمی نسبت به روستاها انجام گرفته است. تقریبا  شبکه و فضای مجازی را به همه روستاها رسانده ایم در واقع ۹۸ درصد روستاهای کشور از فضای مجازی استفاده می کند. مشاغل بسیاری از آنها بر مبنای فضای مجازی است.

* شبکه بهداشت و  راه  در این دولت توسعه زیادی پیدا کرد،  در این دولت مدرسه کپری برای همیشه از بین رفت. مدارس آباد شد و کلاس‌های نو بنیان‌گذاری شد. در این دوره کرونا فرزندان ما کلاس مجازی را تجربه کردند.

* هرچه به روستاها خدمت کنیم کم است، آنها مردمی زحمت کش و ‌کوشا هستند. کشاورزان و دامداران هستند که امنیت غذایی را تامین می کنند. امروز فاصله شهر و روستا در حال کم شدن است. همه امتیازاتی که در شهرها وجود دارد به روستاها هم دارد می آید که این کار باعث جلوگیری از مهاجرت می شود.

* امروز روستاها با گازرسانی، آب رسانی و برق رسانی از شرایط مناسبی برخوردار شده اند، تقریبا در روز ۹ تا ۱۰ روستا گازکشی می‌شود . روزانه حدود ۲۰ روستا به ارتباطات و فضای مجازی وصل می شود. در هفته به ۳۵ روستا آب آشامیدنی می رسانیم.

* کل روستاییان که در آغاز دولت تدبیر و امید از سال ۹۲ از آب بهداشتی و پایدار استفاده می کردند کمتر از یک میلیون بودند اما امروز ده میلیون نفر از آب آشامیدنی سالم و بهداشتی استفاده می کنند.

* در خراسان جنوبی گفته شد گازرسانی به روستاها در این ۸ سال نسبت به ۸ سال قبل ۲۵ برابر شده است. بنابراین به تلاش های مردم و دولت افتخار می کنیم چرا که پاسخ دندانشکن به آمریکا و تحریم کنندگان است. کاری که ملت انجام داد آمریکا را وادار کرد که پای میز مذاکره بیاید.

* برخی مسایل و تشریفات و بوروکراسی که از دست آن فریاد می زنیم. بوروکراسی فقط اداری نیست بعضی از بوروکراسی، بوروکراسی پارلمانی است. من چون خودم ۲۰ سال در مجلس بودم و مجلسی هستم خیلی زبانم برای انتقاد واضح نمی چرخد. بوروکراسی را کنار بگذاریم نه فقط در بوروکراسی دولت، در قوه قضاییه و در پارلمان هم کنار بگذاریم. اگر بوروکراسی نبود تحریم تمام شده بود. دولت کار تحریم را انجام داده اما فعلا در بوروکراسی افتاده است. خداوند ما را از شر بوروکراسی نجات دهد.

/ پایان نوشتار

دو راهی سرنوشت دولت آینده

پس از برگزاری انتخابات، رئیس‌جمهور منتخب برای ۴ سال آینده معرفی شد. کارشناسان معتقدند بر روی میز رئیس‌جمهور منتخب، لیستی از فرصت‌ها و تهدیدها وجود دارد. در لیست فرصت‌ها «لغو تحریم‌ها برای از بین بردن ریسک خارجی»، «امکان واکسیناسیون برای مهار کرونا» و «همسویی نهادهای حاکمیت برای اتخاذ تصمیمات سخت» به چشم می‌خورد. در مقابل، تهدیدهای روی میز رئیس‌جمهوری نیز شامل «وضعیت نامناسب شاخص‌های اقتصاد کلان»، «بسته شدن پنجره جمعیتی»، «کم‌شدن درآمد خانوار»، «تامین اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی ورشکسته»، «اتمام دوران وفور درآمدهای نفتی» و «چالش‌های محیط‌ زیستی» است. حال رئیس‌جمهور منتخب، در یک دوراهی سرنوشت‌ساز قرار دارد که می‌تواند با بهره‌گیری از فرصت‌های موجود، بر تهدیدها فائق آید یا اینکه بدون بهره‌گیری از فرصت‌ها در دام روزمرگی بیفتد تا دوباره بستری برای بزرگ شدن تهدیدهای اقتصاد ایجاد شود. از نگاه کارشناسان، دو سال نخست دولت آینده زمان طلایی استفاده از فرصت‌ها، برای پشت‌سر گذاشتن تهدیدها است. همچنین فعالان بخش خصوصی از دولت آینده انتظار دارند که تهدید «مداخلات دولت» را بردارد تا فرصت «بهبود فضای کسب‌و‌کار» ایجاد شود.

روز گذشته، نتیجه انتخابات مشخص شد و سیدابراهیم رئیسی، به عنوان رئیس‌جمهور منتخب معرفی شد. از نگاه کارشناسان، با توجه به شرایط کنونی، فرصت‌ها و تهدیدهایی در این چهار سال پیش روی دولت آینده وجود دارد. فرصت‌هایی که در این زمینه وجود دارد شامل « احتمال لغو تحریم‌ها برای از بین بردن ریسک خارجی»، «واکسیناسیون برای مهار کرونا» و «همسویی همه نهادهای حاکمیت برای اخذ تصمیمات سخت» است. اما معضلاتی نیز رئیس‌جمهور آینده را با مشکل مواجه می‌کند.«وضعیت نامناسب شاخص‌های اقتصاد کلان»، «بسته شدن پنجره جمعیتی»، «کم شدن درآمد خانوار و بحران اجتماعی »، «تامین‌اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی پرمشکل»، «کاهش درآمدهای نفتی»، «منفی‌شدن رشد سرمایه» و در آخر «چالش‌های محیط‌زیستی» همگی از تهدیدهای دولت آینده محسوب می‌شوند. این تصمیم دولت آینده خواهد بود که از فرصت‌های پیش روی خود استفاده کند. اگر دولت آینده از فرصت‌های پیش روی خود استفاده نکند دیر یا زود تهدیدهای اقتصادی، کشور را با مشکل مواجه خواهد کرد. به گفته کارشناسان دو سال اول بهترین فرصت برای استفاده از فرصت‌ها و ایجاد اصلاحات ساختاری در اقتصاد، برای کنار زدن تهدیدها است.

دو سال طلایی برای استفاده از فرصت‌ها

انتخابات ریاست‌جمهوری به سرانجام رسید و رئیس‌جمهور منتخب چهار سال سکان اجرایی کشور را بر عهده خواهد داشت. درچهار سال آینده با تعیین تکلیف مذاکرات خارجی در وین و واکسیناسیون کرونا دو تهدید برونزای اقتصاد حل خواهد شد. همچنین همسویی نهادهای حاکمیتی در ۴ سال آینده امکان اخذ تصمیمات سخت برای اصلاحات ساختاری را فراهم می‌کند. اما در مقابل موضوعاتی نیز آینده کشور را با تهدید مواجه خواهد کرد. تهدیدهایی شامل شاخص‌های اقتصادی ضعیف، بسته شدن پنجره جمعیتی، کاهش درآمد خانوار و بحران‌های اجتماعی، صندوق‌های‌ بازنشستگی ورشکسته، کاهش سرمایه و چالش‌های محیط‌زیستی همگی لزوم اصلاحات ساختاری در اقتصاد را یادآوری می‌کنند.

به گفته کارشناسان اقتصادی دو سال اول فرصت طلایی دولت آینده برای اخذ تصمیمات مهم برای جراحی اقتصاد خواهد بود.

مذاکرات وین و تعیین تکلیف توافق هسته‌ای

به احتمال زیاد تا پایان دولت دوازدهم توافق هسته‌ای صورت خواهد گرفت. به گفته ظریف با توجه به روند فعلی مذاکرات «وین» برای احیای برجام، احتمالا تا قبل از پایان کار دولت «حسن روحانی»، توافق حاصل خواهد شد.

امضای توافق برجام فرصت مناسبی را از نظر درآمدی برای دولت آینده فراهم خواهد کرد. ورود دلارهای نفتی به بودجه‌های عمومی کشور می‌تواند در کوتاه‌مدت بخشی از مشکل کسری بودجه دولت را حل کند.

در مقابل با آزاد شدن مبادلات ایران با دیگر کشورها امکان تجارت بخش خصوصی با دیگر کشورهای جهان فراهم خواهد شد. البته اگر مشکل FATF نیز حل شود مبادلات پولی به‌مراتب با تسهیل بیشتری انجام خواهد شد. به هر روی رفع ریسک خارجی به خصوص در دو موضوع برجام و FATF امکان تنفس را برای فعالان اقتصادی در داخل فراهم خواهد کرد.

واکسیناسیون کرونا

شرایط امروز نشان می‌دهد که تا پایان سال‌جاری واکسیناسیون سراسری انجام خواهد گرفت و تا سال آینده شرایط به دوران قبل از کرونا نزدیک می‌شود. تجربه سایر کشورها نشان می‌دهد تسریع در واکسیناسیون موجب افزایش رشد اقتصادی در کشورها می‌شود. در شرایط امروز ایران نیز اگر واکسیناسیون کرونا با سرعت بیشتری انجام شود، شرایط عرضه در اقتصاد بهبود خواهد یافت. این امر می‌تواند یکی از موتورهای محرک رشد اقتصادی در سال جاری باشد و رونق کوتاه‌مدتی را در اقتصاد ایجاد کند.

همسویی نهادهای سیاسی

همسویی رئیس‌جمهور با بقیه نهادهای حاکمیت را می‌توان یکی از فرصت‌های پیش‌روی کشور دانست. همسویی تمام نهادهای کشور با یکدیگر موجب کاهش تنش میان اجزای اجرایی کشور و از همین مسیر سبب کاهش اصطکاک و ریسک سیاسی خواهد شد. این شرایط فرصت مناسبی را برای اخذ تصمیمات سخت برای سیاست ورزان و مجریان فراهم خواهد کرد. حل ابرچالش‌های کشور به وفاق سیاسی نیازمند است و شرایط امروز ایران این فرصت را برای سیاسیون فراهم کرده است. تجربه‌ سایر کشورها از جمله بنگلادش و ویتنام نیز نشان می‌دهد اگر اجماع سیاسی میان تمام احزاب و نهادهای حاکمیتی کشور وجود داشته باشد، اصلاحات ساختاری به مراتب آسان‌تر خواهد بود و نتیجه بهتری در برخواهد داشت.

بزرگ شدن تهدیدها

در مقابل فرصت‌هایی که عنوان شد، تهدیدهایی نیز در چهار سال آینده وجود دارند. یکی از این تهدیدها شاخص‌های اقتصادی ضعیف در دهه گذشته و امکان ادامه این روند در چهار سال آینده است. متوسط رشد اقتصادی در دهه ۹۰ حدودا صفر بوده است. همچنین متوسط تورم در کل دهه ۹۰ حدود ۲۵ درصد بوده که نسبت به دهه‌های قبل از آن بی‌سابقه است. همه اینها نشان می‌دهد اگر اصلاحات ساختاری پولی و مالی در کنار اصلاحات نهادی به موقع انجام نشود، روند ضعیف شاخص‌های اقتصاد کلان در سده جدید نیز ادامه خواهد یافت.

بسته شدن پنجره جمعیتی

در کنار عملکرد ضعیف اقتصاد کلان، جمعیت کشور نیز درحال پیر شدن است. به‌زودی پنجره جمعیتی ایران بسته می‌شود و فرصت لازم برای جهش اقتصادی از بین می‌رود. تجربه سایر کشورها از جمله چین، کره‌جنوبی و ژاپن نشان می‌دهد این کشورها از فرصت جمعیت جوان خود برای افزایش رشد اقتصادی استفاده کرده‌اند. اگر دولتمردان نتوانند در چند سال آینده اصلاحاتی اساسی انجام دهند، فرصت طلایی به‌وجود آمده در زمینه ترکیب جمعیتی از دست خواهد رفت.

کاهش درآمدهای خانوار

درآمد خانوارهای ایرانی درحال کاهش است و کفاف هزینه‌های زندگی را نمی‌دهد. اگرچه براساس آخرین آمار اعلام‌شده نرخ بیکاری زیر ۱۰ درصد است اما با توجه به نرخ مشارکت پایین اقتصادی، رقم نرخ بیکاری نمی‌تواند رضایت‌بخش باشد. براساس آخرین گزارش‌ها نرخ مشارکت در ایران حدود ۴۰درصد است که نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و درحال توسعه رقم کمتری محسوب می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد جمعیت شاغلان ١٥ساله و بیشتر در سال ١٣٩٩، برابر با ٢٣میلیون و ٢٦٣ هزار نفر بوده که نسبت به سال قبل بیش از یک‌میلیون نفر کاهش یافته است. این موضوع زنگ خطر را برای سیاستگذاران اقتصادی به‌صدا درآورده است. البته به گفته کارشناسان اقتصادی، بخشی از جمعیت ایران با وجود داشتن شغل نمی‌توانند به اندازه هزینه‌های زندگی خود درآمد داشته باشند.  همه اینها در کنار یکدیگر موجب شده کشور به بحران‌های اجتماعی نیز دچار شود. به هر روی ترکیب شغلی و درآمد سرانه کشور یکی از چالش‌های اساسی در چند سال آینده بوده و رشد اقتصادی را با مشکل مواجه خواهد کرد.

نگرانی درباره وضعیت تامین‌اجتماعی و صندوق‌های بازنشستگی

یکی از راه‌هایی که امکان کمک به اقشار ضعیف جامعه را فراهم می‌کند استفاده از سیستم تامین‌اجتماعی است.

تامین‌اجتماعی در حال‌حاضر نمی‌تواند به وظایف خود در پوشش اقشار کم‌درآمد جامعه به‌درستی عمل کند. همچنین صندوق‌های بازنشستگی نیز که بار هزینه‌ای زیادی را به دوش دولت‌ها گذاشته‌اند در معرض ورشکستگی قرار دارند. در سال‌های اخیر کسری تراز در اغلب صندوق‌های بازنشستگی به کسری بودجه دولت سرریز شده است. این کسری بودجه نیز عمدتا موجب کسری تراز در سیستم بانکی و افزایش پایه پولی در کشور شده است.  افزایش پایه پولی نیز در سال‌های اخیر پیشران تورم بوده است.

خداحافظ نفت

در دهه پیش‌‌رو چشم‌اندازی برای وفور درآمدهای نفتی وجود ندارد و دولت باید به‌دنبال منابع درآمدی جدیدی برای پوشش هزینه‌های خود باشد. یکی از راه‌های افزایش پایه‌های مالیاتی استفاده از سیستم مالیات بر درآمد یا PIT است که در اکثر کشورهای دنیا استفاده می‌شود. اگر منابع درآمدی جدیدی از طریق افزایش پایه‌های مالیاتی در بودجه تعبیه نشود دولت‌ها دیر یا زود مجبور به استفاده از پایه‌‌ پولی برای جبران کسری درآمدهای خود خواهند شد. علاوه بر اینها درآمدهای سرشار نفتی در سال‌های گذشته امکان پول‌پاشی و تثبیت نرخ ارز را برای دولت‌های مختلف فراهم کرده بود ‌اما این امکان از دولت‌های آینده سلب شده است. به گفته کارشناسان اقتصادی دولت آینده حداکثر تا دو سال می‌تواند از طریق فروش نفت و ارزپاشی، نرخ ارز را تثبیت کند، بعد از حداکثر دو سال، کشور مانند سال‌های ۹۰ و ۹۶ با جهش قیمتی دلار و تورم‌های بالا دست و پنجه نرم خواهد کرد. این امر لزوم انجام اصلاحات ساختاری در بودجه را گوشزد می‌کند.

منفی‌شدن رشد سرمایه

منفی شدن رشد سرمایه در ایران یکی از موضوعاتی است که رشد اقتصادی در آینده را با تهدید مواجه خواهد کرد. در دو سال گذشته رشد سرمایه‌گذاری کمتر از استهلاک سرمایه بوده است. این امر بدان معناست که حجم سرمایه در اقتصاد درحال کاهش است. کاهش حجم سرمایه در اقتصاد پتانسیل رشد اقتصادی در بلندمدت را کاهش داده زیرا در اقتصادهای توسعه‌نیافته‌ای مانند ایران، رشد سرمایه یکی از ملزومات رشد اقتصادی است. همه اینها نشان می‌دهد دولت آینده باید برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و افزایش سرمایه‌گذاری داخلی فکر اساسی کند.

چالش‌های محیط‌زیستی

چالش‌های محیط‌زیستی نیز از تهدیدهای سرزمینی ایران محسوب می‌شود. یکی از مشکلات جدی در این زمینه بحث کمبود منابع آب‌های زیرزمینی در ایران است؛ نشریه نیچر که یکی از نشریه‌های معتبر علمی است به این موضوع ورود کرده. به گفته این نشریه علمی، براساس میانگین سطح آب زیرزمینی تخمین زده شده در مقیاس حوضه، طی سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۵ حدود ۷۴ کیلومتر مکعب آب‌های زیرزمینی ایران تحلیل و از دست رفته است. این مقدار۶/ ۱ برابر حجم‌ آب دریاچه ارومیه در پر آب‌ترین حالت (۴۶ کیلومتر‌مکعب در سال ۱۹۹۶) بوده که بزرگ‌ترین دریاچه در خاورمیانه و ششمین دریاچه آب‌شور روی زمین است. کمبود منابع آبی یکی از تهدیدهای جدی ایران در سده ۱۵ هجری شمسی بوده و آینده اقتصادی کشور را با مشکل مواجه خواهد کرد.

منبع: دنیای اقتصاد

/ پایان نوشتار

بازگشت نفت ایران در شرایط افول تقاضا و اوپک | آیا از سد مقاومت تولیدکنندگان ورشکسته عبور می‌کنیم؟

رئیس اتحادیه انجمن‌های انرژی ایران گفت: اکنون همه کشورهای نفتی به خاطر کرونا کسری بودجه دارند در نتیجه هرچند ما در گام پیش رو مشکل‌مان احیای برجام است اما به محض زنده شدن برجام بقیه کشورها در برابر ورورد نفت ایران مقاومت می‌کنند.

سیدهاشم اورعی درباره شرایط بازگشت نفت ایران به بازار بعد از لغو تحریم اظهار داشت: بازگشت نفت ایران بسیار دشوار خواهد بود و اصل مطلب و اولین قدم این است که پیک تقاضای جهانی برای نفت در حال کاهش است.

وی افزود: قبل از کرونا بحث بر سر این بود که از حدود سال ۲۰۲۶ از پیک و حداکثر تقاضای نفت عبور می‌کنیم، بسیاری از موسسات مطالعات بین‌المللی بازار نفت معتقدند که ما از مرحله حداکثر تقاضا برای نفت عبور کرده‌ایم، بنابراین اکنون قطعا تقاضای نفت رو به کاهش است و انرژی تجدیدپذیر جایگزین می‌شود، نمونه آن حمل و نقل جاده‌ای و خودروی برقی جای خودروی گازوئیلی و بنزینی را می‌گیرد، یعنی ما زمان را از دست داده‌ایم.

رئیس اتحادیه انجمن‌های انرژی ایران خاطرنشان کرد: اگر موضوعات مربوط به تقاضا را هم کنار بگذاریم اتفاقاتی در صحنه تولید نفت رخ داده که بسیار تاثیرگذار است، از جمله در سال‌های گذشته که امریکا یکی از واردکنندگان بزرگ نفت و گاز بوده، امروز تبدیل به صادرکننده شده است. امریکا همراه با روسیه و عربستان سه کشور بزرگ تولیدکننده نفت و گاز هستند، اتفاق دیگر اینکه در پی تحریم، نفت ایران را از بازار جهانی خارج کردند در واقع باید گفت موضوع تحریم سیاسی نیست بلکه اقتصادی است، ایران، ونزوئلا و لیبی از صحنه بازار نفت خارج شدند تا امریکا تولید را بالا برد و عراقی که ۴.۲ میلیون بشکه صادر می‌کند و تقریبا عمده صنعت نفت این کشور متعلق به شرکت‌های بزرگ امریکایی است، روز بروز در حال افزایش تولید است.

وی گفت: به عبارت دیگر ایران از بخش تولید بازار جهانی نفت خارج شده و بخش عمده بازار را امریکا و روسیه گرفته‌اند، فرض کنیم اگر برجام احیا شود ایران در آخرین رقم قبل از تحریم جدید نهایتا ۲.۷ میلیون بشکه در اوپک سهمیه داشته اما موضوع قابل توجه اینکه اوپک جایگاه خود را از دست داده و یک شاخی بنام اوپک‌پلاس جایگزین شده و دیگر اوپک صحنه‌گردان بازار جهان نیست. ایران سهمیه خود را از دست داده است، بنابراین به این آسانی نیست که یک عده سهمیه خود را کم کنند تا ایران بخواهد نفت خود را صادر کند.

استاد دانشگاه صنعتی‌شریف بیان داشت: اکنون همه کشورهای نفتی به خاطر کرونا کسری بودجه دارند در نتیجه هرچند ما در گام پیش رو مشکل‌مان احیای برجام است اما به محض زنده شدن برجام بقیه کشورها در برابر ورورد نفت ایران مقاومت می‌کنند، مسئله این است که ما در صحنه بین‌الملل رابطه خوبی با کشورهای دیگر نداریم بنابراین بازگشت به بازار کار سختی خواهد بود. هرچند بتدریج جایگاه خود را پس می‌گیریم، اما موضوع این است که ما جایگاه خود را در اوپک از دست دادیم و اوپک هم جایگاه خود را در بازار بین‌الملل نفت از دست داده است.

منبع: ایلنا

/ پایان نوشتار